Hvernig greinum vi milli falsfrtta og sannra upplsinga?

a er grarlega miki af rngum upplsingum gangi va um neti. r virast smitast hraar en Covid-19. En sannleikurinn er enn til staar, vi urfum bara a beita gagnrnni hugsun vel til a greina milli ess sem er satt og satt, ess sem er byggt stareyndum og ess sem er byggt skounum.

1. Gttu n sterkum tilfinningum

egar eitthva truflar ig srstaklega frttum, egar fyllist anna hvort tta ea reii, skaltu spyrja ig: hva er etta? hva er gangi?

2.Kannau heimildir

Veltu fyrir r hver er a segja fr og af hverju. arft ekki a finna nema eina lygi ea eitthva eitt satt v sem er sagt til a leyfa r efasemdir. sannindi geta veri sg me gum tilgangi, en egar kemur a sannleikanum mundu a tilgangurinn helgar ekki meali. Gott er a spyrja reglulega: "hvaan koma essar upplsingar", hvort sem a er egar ert a lesa ea hlusta frttina, ea spjalla um hana vi vini og kunningja. etta er srstaklega mikilvgt ar sem allir geta birt skoanir snar ea sgur netinu. etta lka vi um mig.

egar hefur lrt hvaan upplsingarnar koma, leitau a frekari upplsingum um manneskjuna og veltu fyrir r hvort hn standi fyrir kvena hagsmuni, ea hafi sterkar skoanir sem byggja veikum grunni.

Ef frttin er srstaklega stuandi, athugau hvernig hn er borin fram rum milum. Skoau mli fr fleiri hlium en bara eim sem r lkar best.

Athugau lka hvort a vefsl frttarinnar s vafasm, a er nefnilega tluvert um a rbtar semji falskar frttir sem hfa til flks t fr 'Like' sem a hefur merkt samflagsmila, ea jafnvel t fr vrum ea upplsingum sem a hefur leita eftir netinu.

3. ttau ig rri

rur er egar rkin eru einsleit og styjast vi rkvillur, eins og a einfalda hlutina of miki, reynt a styja vi skoun t fr vinsldum ea vinsldum manneskju ea hps, og ar fram eftir gtunum. Me rri er reynt a vekja upp tilfinningar. rurstkni er miki notu auglsingum hvern einasta dag, eins og til dmis er Coca Cola oftast tengt vi glei og slu, tannkrem tengt vi bros, og ar fram eftir gtunum. egar kemur a plitskum rri er yfirleitt reynt a vekja hug, eins og egar nasistar lstu gyingum sem grugum og nskum rottum, ea egar sagt er a hinn plitski andstingur muni gera lf itt verra einhvern htt.

rur er yfirleitt svarthvtur og flatur. Sannleikurinn er hins vegar lit og rvdd.

4. Passau ig nettrllum

Nettrllin hafa minni huga a ra mlin, heldur meiri huga a trufla samrur og reita flk til reii. Ekki gefa trllunum a ta, ekki lta ig trufla ig. ttau ig hver au eru og lttu eins og au su ekki til. hverfa au.

5. Passau ig samsriskenningum

Samsriskenningar hafa a sameiginlegt a sagt er fr einhverju svakalegu plotti einhvers hps ea einstaklings sem tlar svo sannarlega a gera einhverja hrilega hluti. Yfirleitt eru etta skemmtilegar sgur, en ekki samykkja r ea forsendur eirra sem sannar, nema r sannarlega su a. Tilgangurinn me samsriskenningum er yfirleitt a auka ryggi flks, en stundum er tilgangurinn einfaldlega s a segja sgu.

Mikilvgast af llu er a tta ig hvaan fr upplsingarnar sem fr, vera tilbin(n) til a greina hvort a nar eigin skoanir og tr su byggar v sem satt reynist, og vera sfellt reiubin(n) til a endurskoa og lra.

Hver einasti dagur gefur okkur njar upplsingar heimi ar sem bi ekking og veruleiki breytast hratt. Ef heldur gamlar upplsingar sem hugsanlega voru einhvern tma viteknar sem sannleikur, arf ekki a vera a r su a lengur, ar sem vi hfum last dpri ekkingu og skilning, ea ar sem heimurinn hefur breyst.

etta blogg er innblsi ef greinAlexander Slotten hj NRK.


Kri og Covid

slensk erfagreining tryggi a slendingar komu betur t r fyrstu bylgju Covid-19 en flestar arar jir, me v a skima slendinga, sem geri stjrnvldum frt a rekja flk me appi og lgreglurannsknarvinnu, askilnai og einangrun....

Hugleiing um rkvillur

A ekkja rkvillur er ein af undirstum gagnrnnar hugsunar. r spretta stugt fram samrum og srstaklega plitskum umrum. r eru hannaar til a sannfra ara um gti hugmynda, n ess a hugmyndin s nausynlega gt. r eru blekkingar,...

Hugleiing um muninn frttum og flskum frttum

Frttir eru frsagnir af stareyndum sem hafa gerst og hafa kvei mikilvgi, sem ir a oft arf a setja frttirnar samhengi vi ara hluti sem eru a gerast. Falskar frttir eru frsagnir af skounum sem flk hefur, og lti er eins og essar...

Hugleiing um aumkt og stolt

g hef veri a velta fyrir mr leitogum. Suma met g sem slma og ara sem ga. eir slmu held g a su fullir stolts, en hinir gu fullir af aumkt. g tengi stolt vi ffri og skort mann, en aumkt vi visku og mann. Ef gtir vali...

Gullkorn fr mari Ragnarssyni - fyrir 12 rum

Er a fara yfir gamlar bloggfrslur. g hef san g man eftir mr haft gaman af mari Ragnarssyni, hlustai plturnar hans sem krakki, hitti hann stundum og spjallai vi skkmtum ar sem hann fylgdist me (efast um a hann muni eftir v - kmi...

Hvernig hugsar ?

g hef veri a lesa mr til gagns og gamans "How we Think" eftir John Dewey. Hann veltir fyrir sr lkum hugsunarhttum, ur en hann fer a velta fyrir sr hvernig essir lku hugsunarhttir hafa hrif hvernig vi lifum lfi okkar, kvarar hva...

urfum vi tr til a last mannlegan roska?

ll trum vi einhverju. Hugsanlega trum vi ll eitthva lka. fyrri skilningnum geturu tra v a mjlkin sem drekkur s ekki komin yfir sasta neysludag. seinni skilningnum getur veri a trir Gu, gui, hi gulega ea fjarveru...

egar kjrnir stjrnmlamenn brjta af sr

a er ekki hgt a krefja stjrnmlamann um afsgn ea reka hann r starfi, sama hva dynur. a verur a ba nokkur r anga til kosi verur a nju. tti etta a vera svona? Er hgt a laga bilu kerfi? egar stendur ekki vi...

Godless (2017) ****

"I have seen my death." (Frank Griffin) Vestrar hafa lengi veri upphaldi hj mr, srstaklega vestrarnir eftir Sergio Leone: "For a Few Dollars More," "The Good, The Bad, and The Ugly", "A Fistful of Dollars" og "Once Upon a Time in the West". Clint...

Tminn og Gu

" gtir ekki stigi tvisvar sama fljti," sagi Herakltus fyrir lngu san og a er reyndar eins me essa setningu hans, maur les hana aldrei tvisvar me sama huga. t fr sjnarhorni manna og skepna lur lfi hratt. Heimurinn breytist og...

Hvernig greinum vi milli falsfrtta og sannleikans?

Sustu tv r hefur miki veri skra, ekki rtt, um falsfrttir, a fjlmilar eins og Washington Post, CNN, New York Times, og sjlfsagt lka Eyjan, Mogginn, tvarp Saga og Vsir su fullir af falsfrttum. a virist vefjast fyrir okkur flestum a...

Munum vi alltaf velja a bjarga kerfinu kostna eirra sem minna mega sn?

arft a taka kvrun fyrir alla j na, kvrun sem hefur ekki bara hrif fjrhagslega framt ess, heldur menningu og karakter landsins til framtar, hvernig tekuru slka kvrun? ttiru a hafa huga hugmynd a allir su jafnir,...

Bohemian Rhapsody (2018) ****

Hafir gaman af tnlist Queen er "Bohemian Rhapsody" mynd sem verur a sj kvikmyndasal. Af gagnrnendum hefur hn veri gagnrnd tluvert fyrir a vera ekki eitthva anna en hn er. Einhverjir vildu dkka sn slarlf Freddy Mercury, gera...

Er "Gu" persnugerving siferis?

“Siferi er algjrt, og sem slkt er a lka hi gulega.” - Sren Kierkegaard Veltum essu aeins fyrir okkur. Hver einasti menningarhpur hefur sitt eigi siferi. a er frekar auvelt a skilja hvernig siferi rast hj okkur, t...

Hvaa mli skiptir siferi?

“Hi siferilega sem slkt er algjrt, og sem hi algjra a vi um alla, sem ir fr ru sjnarhorni a a alltaf vi. a hvlir algjrlega sjlfu sr, hefur ekkert fyrir utan sig sem er tilgangur ess, en er sjlft tilgangur fyrir...

Hverju eigum vi a tra og ekki tra?

“Vi getum veri blekkt me v a tra hinu sanna, en vi getum vissulega einnig veri blekkt me v a tra ekki hinu sanna.” - Sren Kierkegaard egar lygarar geta sannfrt okkur um a byrgur frttaflutningur su lygar einar, eingngu...

Af hverju urfum vi a hugsa betur?

Vi lifum tmum 'annars konar stareynda' og 'teygjanlegra hugtaka' ar sem skoanir og sannfringarkraftur virist skipta meira mli daglegri umru en stareyndir og rk. Stjrnmlamenn eru kosnir til valda eirri forsendu a eir standi vi...

Hva er ra og hvernig er hgt a reisa hana upp?

Undanfari hefur miki veri rtt um "uppreist ru", og lagalegan skilning ess hugtaks, en mig langar a velta fyrir mr raunverulegri merkingu hugtaksins vum skilningi heilbrigar skynsemi frekar en hinum rnga lagalega skilningi. stuttu mli er...

Hvernig getur gert heiminn betri?

g hef veri a velta fyrir mr hvernig g get btt heiminn. N erum vi ekki a tala um a bjarga heiminum fr einhverri gurlegri gn, heldur eru etta einungis fletir sem mr snist a gtu btt heiminn, ef srhver manneskja reynir a bta etta hj...

Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband