Bloggfrslur mnaarins, ma 2021

Hvernig bregstu vi eigin reii?

fist-1148029_1920

Hver kannast ekki vi a a hafa allt einu fundi til mikillar reii, svo mikillar a maur hvorki sr n heyrir neitt lengur, heldur hefur rka tilhneigingu til a bregast vi?

Vi stjrnum reiinni misjafnlega vel. Sumir hafa stuttan kveikir, arir lengri. Sumir tta sig mikilvgi ess a lta hugsunina ra ferinni, arir leyfa tilfinningunum a taka vldin.

eir sem leyfa reiinni a taka vldin eru fljtir a bregast vi alls konar reiti, jafnvel a stundum vri betra a gera ekki neitt.

a er margt sem getur vaki okkur reiina, en a er yfirleitt eitthva sem strir gegn okkar lfsspeki, hvort sem hn er djp ea grunn.

Miki af flki fr trs fyrir reiinni me alls konar htti, til dmis gerist a egar a fylgist me rttaleikjum, og er oft auvelt a reiast andstingum ess sem a maur heldur me ea dmaranum. a losar um eitthva a geta rifist t af einhverju sem gerist.

Svona trs er hgt a f me v a lesa sgu, fara leikhs, horfa sjnvarpstt ea kvikmynd, v sgurnar ba til persnur sem vi getum haldi me og s sjlf okkur , og svo egar illmenni gerir eitthva eirra hlut, bregst persnan misjafnlega vi reitinu, en a sem hn lendir kallar huga okkar og vibrg.

etta er allt gur undirbningur fyrir augnablikin sem vi finnum fyrir rttltri reii lfinu sjlfu, egar einhver gerir okkar hlut, stelur ea lgur, brtur einhvern veginn gegn okkur. verum vi kannski bin a f einhverja jlfun hvernig best er a bregast vi, me v a skoa okkar eigin vibrg leik ea sgu.

au sem velta essum hlutum fyrir sr eru lklegri til a ra vi eigin reii, en au sem gera a ekki eru lkleg til a gera ea segja eitthva sem au sj san eftir. Slk reiikst geta haft afdrifarkar afleiingar samskiptum vi anna flk, egar kemur a starfsflgum, vinum og fjlskyldu. a er ekki hgt a gera r fyrir v a afskunarbeini s ng egar einhver hefur leiki af sr reiikasti.

En egar maur reiist, gerist etta hjkvmilega. Maur httir a hlusta og fylgjast me. a vera svo mikil lti innra me manni a ekkert anna kemst a. Gamalt heimilisr er a telja hgt upp a tu og ef a dugar ekki telja aftur bak fr tu til nll. a virkar ekkert endilega alltaf, en ru hverju tti a a duga.

g velti svolti fyrir mr hvort a skapi okkar s eitthva sem okkur er gefi fr fingu og verur aldrei stjrna, ea hvort vi getum lrt inn okkar eigin skap og lrt a stjrna v. a held g a s hgt a einhverju leyti, en kannski blossar skapi alltaf upp okkur misjafnlega sterk og kannski er a sjlfu sr viranlegt, og a eina sem vi getum gert er a stjrna vibrgum okkar, egar vi hfum vit v.

Mynd eftirwendy CORNIQUET frPixabay


Getum vi vali glei ea depur?

theatermasken-2091135_1920

stendur fyrir framan aftkusveit me bundi fyrir augun. Hendur nar eru reyrarfyrir aftan bak og fturnir bundnir vi staur. Geturu eitthva gert mlunum? Maurinn sem stjrnar aftkusveitinni byrjar a telja niur. getur ekki losna r essum fjtrum. a er deginum ljsara. Og sasta augnabliki nlgast, egar hann telur niur nlli og sj skyttur skjta ig spa. Hva geturu gert?

“Ekkert” segja kannski sumir. “Hert upp hugann” segja arir. Stt ig vi orinn hlut. Grti beiskum trum kannski?

Taktu eftir a arna hefuru val, eitthva sem skiptir kannski ekki mli fyrir a sem mun gerast, en getur skipt mli fyrir ig. getur kvei a grenja og kveina, skjlfandi mga ig og berjast um ar til yfir lkur, ea getur kvei a standa keikur, veri ktur og reifur, brosa framan aftkusveitina.

Hvort tveggja er hgt, en sarnefnda leiin krefst kveins aga og hugarfars. a breytir kannski ekki v sem gerist, en a getur breytt hvernig tekur hlutunum sem hefur enga stjrn .

Til allrar hamingju lendum vi ekki fyrir framan aftkusveit dags daglega hinu daglega lfi, en vi lendum samt msu. Vi upplifum frfall stvinar, lendum kannski blslysi, eigum erfitt me a stjrna yngd okkar og heilsu, hugsanlega vegna veikinda sem maur getur ekki stjrna. Margt getur gerst og margt gerist.

a er sama hva gerist, getur stjrna hugarfari nu, hvernig bregst vi, hvernig kveur a hugsa, hvernig kveur jafnvel a lta r la, hugsanlega andlega vel jafnvel a jist lkamlega.

Vi getum kvei okkar eigi hugarfar, sama hva vi tkum okkur fyrir hendur. Og sama hva gerist, vi getum haldi etta hugarfar ef a er a sem okkur langar a gera.

Stuspekingurinn Eptekt kva a meta efnislega hluti og sambnd einskis. etta eru hlutir ea sambnd sem koma inn lf okkar og fara san aftur. a vri tiloka a halda eim a eilfu. Samt reynum vi a halda eim sem okkur ykir vnt um a eilfu, og fyllumst djpri sorg egar etta sem vi elskum hverfur r lfi okkar. En a er hgt a stilla hugarfari annig a etta eru einfaldlega vibnir atburir lfinu; svona gerist og a er ekkert sem vi getum gert vi eim, anna en kvei hvernig hrif hvarf essara hluta og sambanda mun hafa hug okkar og tilfinningar.

etta er ansi kld lei til a horfa heiminn, en hn er mguleg. Hugsanlega er hn fsileg fyrir sem jst miki essu lfi, v gtu eir fundi lei til a horfast augu vi hrmungar me brosi vr og hugrekki hjarta, og jafnvel finna til hamingju innan eigin takmarkana og heimsins, sta ess a bugast af sorg.

Mynd eftirChristian DornfrPixabay


ttu hinir skynsmu a skera upp herr gegn sannindum?

chess-1483735_1920

Skynsemin er sjlfu sr sra einfld. Hn snst um a vi sfnum a okkur reianlegum upplsingum og ttum okkar sambandinu milli eirra.

Hins vegar getur reynst erfitt a tta sig hvaa upplsingar eru reianlegar ea ekki. Einnig getur okkur tt erfitt a tengja essar upplsingar saman me ferlum sem fylgja lgmlum rkfrinnar.

Hvernig finnum vi reianlegar upplsingar?

r koma fr reianlegum ailum, en r eiga a sameiginlegt a rkfrslur byggja sterkum snnunarggnum og tengjast stareyndum ea sannreynanlegum atvikum. essar upplsingar eru hgt a finna vsindagreinum og bkum, fagtmaritum og frttagreinum.

Efasemdamaur gti spurt hvort vi gtum yfir hfum treyst frttaveitum. Svari hltur a vera a sumu er hgt a treysta en ru ekki. Vi urfum a tta okkur reianleika frttamanna, hvernig eir fara me efni sem eir vinna me, og hvort eir fari eftir lgmlum rkfrinnar. Ef eir lenda stugt rkvillum ea segja sannindi vitum vi a eim er ekki treystandi. egar a gerist og slkt sleppur hindra gegnum ritstjrn frttamiilsins, hfum vi ga stu til a efast um gi miilsins.

Hver eru lgml rkfrinnar?

stuttu mli felst rkhugsun v a hugsun fari eftir gildum leium, a annars vegar s hgt a finna niurstu t fr kvenum upplsingum, ea finna upplsingar t fr kvenum niurstum. Fyrri leiin er kllu afleisla en s seinni kallast aleisla.

Afleisla byggir a vi hfum fundi einhverjar sannar setningar sem hgt er a nota til a finna sannindi sem leia af eim. Til dmis vitum vi a allar manneskjur eru daulegar, og a kri lesandi ert manneskja. ar af leiandi get g dregi lyktun a srt daulegur. etta er frekar skrt og skorinort. a eru til msar leiir til a tta sig hvort a fullyring s snn, en mikilvgt er rksemdarfrslua allar fullyringar su sannar, anna hvort dregnar af stareyndum, lgmlum ea almennum sannindum, til a hgt s a finna niurstur.

Aleislan er snnari, v ar arf a draga lyktanir, nnast me giskunum. v ar byrjum vi niurstunni. Vi vitum eitthva, til dmis a hafi s blautt, og t fr essari stareynd reynum vi a tta okkur af hverju hafi s blautt. Efnafringar eiga sjlfsagt auvelt me a finna vitekin vsindaleg rk fyrir essu dag, en fyrr ldum gat flk mynda sr alls konar forsendur, eins og a gulegar verur hafi skapa bleytuna sjnum, og a tti bara ng tskring og allt anna firra. Mig grunar a aleislur hafi veri forsendur trarbraga fr rfi alda, a ar hafi veri reynt a tskra alls konar hluti, en n ess a rkstyja vel, essi sta me v a finna svr og kvea a au vru eitthva sem ekki mtti hrra vi. Til dmis er essi hugmynd mn aleisla, en r er velkomi a gagnrna lyktun mna. Hn er ekki heilg neinn htt og g get auveldlega haft rangt fyrir mr. Vandinn verur hins vegar meiri egar trin forsendurnar verur a sterk a ekki m gagnrna hana nokkurn htt lengur.

vinir skynseminnar

vinir skynseminnareru allir eir sem hafna essu tvennu, a nota reianlegar upplsingar og fara eftir gildum reglum rkhugsunar til a komast nr sannleika hvers mls.

Mli flkist egar trin hefur ori a trarbrgum, og kynslir flks hefur fylgt eim gildum sem felast eim sgum sem trarbrgin segja fr, sgum sem flttast inn lka menningarheima, og reynast stundum mynda ri sem hjlpar flki a tta sig betur eigin tilveru. a lklegast s notkun skynseminnar besta leiin til a tta sig eigin tilveru, er ekki ljst a a s ng. a er alls ekki ruggt a vi getum greint allar sgusagnir, lygar, sannindi, hindurvitni fr sannindum, og enn sur ljst a vi sum tilbin a frna eim gildum sem geta falist slkum sgum.

a er nefnilega hgt a finna hugavera dpt og gildi sgum um lfa, trll, drauga, engla, frnir, kraftaverk og allskonar svoleiis, a vi viurkennum ekkert endilega sanngildi eirra.

Til eru manneskjur sem telja ll sannindi vera slm, srstaklega egar heilu menningarsamflgin eru farin a tra au. g aftur mti vill varast a draga svo herskar lyktanir, v tr og sgur eru hluti af v hvernig lkir menningarheimar tengjast og mynda heild. g er ekkert viss um a heimurinn yri betri ef tekist a afhjpa og trma llum sannindum. Hugsanlega yri hann ftkari fyrir viki.

San eru til manneskjur sem telja vsindin og hreina skynsemi slma, og hafna jafnvelaugljsum sannindum vegna ess a au henta ekki, og eru tilbnar til a hlusta og dreifa snnum upplsingum, samsriskenningum og lygum, einfaldlega vegna ess a a fellur a eirra hugmyndaheimi. essar snnu upplsingar n sfellt til fleiri einstaklinga sem hafa hugsanlega ekki vilja, ekkingu ea getu til a beita gagnrnni hugsun, og gera greinarmun v sanna og sanna.

etta er strt vandaml. ttu hinir skynsmu a skera upp herr gegn sannindum, rtt eins og eir sem dreifa sannindum skera upp herr gegn hinum skynsmu?

Mynd eftirklimkinfrPixabay


Af hverju fyrirltur sumt flk frelsi?

statue-of-liberty-267949_1920

bandarskum stjrnmlum er tala um haldi gegn frjlshyggju, mean haldi slandi ykist a minnsta kosti ahyllast frjlshyggju. a gleymist stundum a frelsi er lykilhugtak hj lrisrkjum, a flk s frjlst til a kjsa og lifa lfinu eins og a velur a gera a.

Af einhverri stu hefur risi upp mikil andstaa vi frjlshyggju ar landi sem hltur a vera bygg misskilningi, v ef ert mti frjlshyggju, ertu mti v a gefa flki frelsi til a kjsa, og vilt frekar f einhvers konar einri yfir ig, vilt a vldin fari fr lnum og ess sta til einhvers hps sem mun fara me vldin. tmabili hlt g nstum a Trump yri kngur yfir Bandarkjunum, enda stjrnai hann landinu meira eins og einrur myndi gera heldur en lrislega kosinn jnn jar.

g hef rtt vi bandarska vini mna um frjlshyggjuna (liberalism), og eir hafa sumir (en alls ekki allir) me andstyggartni nota hugtaki ‘liberals’ eins og einhvers konar bltsyri. hef g vinsamlegast spurt hvort a vikomandi hafi eitthva mti frelsinu sem slku, og fengi a svar a svo s ekki, og san bent a ‘liberal’ i manneskja sem ahyllist frelsi fyrir manneskjuna, og fyrir r allar frekar en einhverjar tvaldar. Oft stoppuu samrurnar ar. a er eins og merkingin hafi horfi r orinu.

En ef vi veltum essu me frelsi aeins meira fyrir okkur. Mannkyni hefur rsundir alls ekki veri frjlst. Flk hefur veri bundi rldm, eir sem hafa tt minna ea lrt minna hafa ekki fengi atkvisrtt og konur hafa veri tilokaar fr kosningum. a hafa veri konungsrki vi vld, prestastttir hafa ri samflgum, og nna tiltlulega stuttan tma hefur lri fengi a ra hinum vestrna heimshluta. Bara vegna ess a vi slendingar sem n eru lfi ekkjum ekkert anna en frelsi, er a alls ekki sjlfsagur hlutur.

a eru alltaf einhverjir sem reyna a hrifsa til sn vldin og tiloka sem eru ekki sama mli fr v a n eim. Snjallasta leiin sem mannkyni hefur fundi upp til a tryggja einhvers konar sanngirni essum mlum er me lrinu. Gallarnir vi lri eru msir, eins og miki skrifri, margar stofnanir sem vinna r mlum, sfellar kosningar og deilur um hva a velja, en meirihlutakvrun er virt. ar til hn fr ekki lengur a ra.

egar konungar ea einvaldar hrifsa til sn vldin gerist a yfirleitt frekar vnt og nafni einhvers snilegs valds. Oftast nr vikomandi hervaldi bakvi sig, ea hefur a mikla fjrmuni a hgt er a mta hrifarku flki hr og ar. Einveldi leiir alltaf til hrmunga. a er bundi hugtaki. Til a einhver ein fullkomin manneskja fi a ra llu, arf a frna ansi mrgum mgulegum skounum og hugmyndum. etta leiir til stanaar fyrir samflagi og a alls ekki verur hlusta venjulega flki sem arf a strita fyrir rifnum ftum og maktnum mat, og m t fr sjnarhorni yfirvaldsins sna akklti fyrir a litla sem ti frs.

annig a frelsi er ekkert sjlfsagur hlutur samflaginu, en samt er frelsi eiginleiki sem virist innbyggur hverja einustu manneskju. Vi finnum a vi urfum a eignast eitthva, merkja okkur eitthva plss, vera eitthva, og til ess urfum vi frelsi. Vi metum a metanlega miki en gleymum v stundum, srstaklega egar vi hfum a.

Til a mynda ltum vi a sem hara refsingu okkar samflagi a svipta flk frelsinu, og annig gefum vi okkur a vi sum ll frjls, svo framarlega sem einhver nnur manneskja ea astur svipta ig v ekki. a er reyndar lka annig einris og harstjrnarrkjum, a flk sem vinnur gegn stjrnvaldinu er jafna loka inni n dms og laga, svipt frelsinu, ea jafnvel lfinu sjlfu, sem er hi sta frelsi okkar.

Mynd eftirRonile frPixabay


Er "manneskjan" til ea bara hugarburur?

530px-Da_Vinci_Vitruve_Luc_Viatour

Allir sem lesa ennan texta eru manneskjur reikna g me. a kmi mr virkilega vart ef einhver sem ekki er manneskja les etta, og reikna g me a a su mrg hundru r san g skrifai etta og lest etta.

En hva ir a a vera manneskja?

g geri r fyrir a etta s sama spurning og spur hefur veri mrg hundru r en sumir hafa tlka sem kynbundna ‘hva ir a a vera maur’, en g sjlfur hef vallt tlka a annig a maur s kynbundi hugtak.

Hvort tli a a vera manneskja s fst mtu hugmynd ea eitthva sem vi bum til mean vi lifum lfinu og breytum hinum mannlega veruleika? Mig grunar a svari s hvort tveggja, og tel ljst a vi hfum frelsi til a skilgreina okkar eigi lf og mta mannkyni tt sem okkur langar. Vi hfum ra valkerfi til a kvea hvaa tt vi tlum a stefna, og sksta valkerfi af mrgum slmum, hfum vi flest stt okkur vi, er lri.

Vi getum vali hvort vi viljum fara veg frelsis og lista, vsinda og fra, aus og vaxtar, laga og reglna, ea lti okkur ftt um finnast um allt sem hefur gerst, og allt sem getur gerst. etta er allt val, og s velur fyrir okkur sem vldin hefur, hvort sem vikomandi hefur veri kosinn af lnum ea hrifsa til sn vldin me lygum og blekkingum, ea erft au af foreldrum snum.

Allt etta val, niur hverja einustu manneskju, skilgreinir hva vi erum og hva vi verum sem manneskja.

Svo er hgt a sj etta fr ru sjnarhorni. Vi hfum hugmynd um manneskju. Hn er nokku skr. Vi sjum hana fyrir okkur huganum. Vi ttum okkur a hn hugsar, getur lklega tala, unni me hndunum, stendur yfirleitt upprtt, og ar fram eftir gtunum. Vi getum jafnvel gert okkur hugarlund hina fullkomnu manneskju, en frum vi fljtt t goafri og nnur trarbrg, enda er slk manneskja ekkert endilega til a vi getum gert okkur hana hugarlund.

En hva um essa hugmynd sem vi sjum ll hendi okkar og er svo auskiljanleg? Hvernig getur veri a hn s okkur llum snileg, en eigi sr samt ekki tilvist? Er essi hugmynd eitthva sem vi fumst me? Og ef svo er, var einhver sem grursetti essa hugmynd huga okkar?

N munu einhverjir hrpa ‘J, a var Gu’ og arir ‘Nei, etta er bara eitthva mannlegu eli sem ori hefur til me run mannkyns’. g tla ekki a skera r um hvor hpurinn hefur rtt ea rangt fyrir sr, en ljst er a essi hugmynd, etta fyrirbri sem vi kllum manneskjuna, er eitthva sem vi getum gert okkur hugarlund. Kannski er a form, eins og hinir fornu heimspekingar klluu etta, og svo breytist manneskjan me reynslunni, sem er efni.

a er reyndar svolti magna a vi getum nefnt eitt or, eins og ‘svn’, ‘hestur’, ‘penni’ ea ‘stll’ og samstundis sprettur fram mynd huga okkar. Heimspekingar hafa rtt a sundur og saman hvort a essi sameiginlega hugmynd s okkur raun sameiginleg ea ekki, hvort a hn spretti r reynslu okkar, ea hvort etta s einhver skilningur mefddur okkur llum.

En g er nokku viss um a ef vi reynum a svara essari spurningu sjlf, og erum tilbin a hlusta lkar skoanir, lk rk, lkar hugmyndir, munum vi leiinni komast nr v a svara spurningunni hva manneskja er og hvort hn s til ea bara hugarburur.

Hefuru nokkurn tma hitt essa manneskju sem gerir r hugarlund egar sr fyrir r hva manneskja er?

Mynd eftirLeonardo da Vinci - Leonardo Da Vinci -Ljsmynd fr www.lucnix.be. 2007-09-08 (photograph). Photograpy:This image is the work of Luc ViatourPlease credit it with: Luc Viatour / https://Lucnix.be in the immediate vicinity of the image. A link to my website https://lucnix.be is much appreciated but not mandatory.An email toViatour Luc would be appreciated too.Do not copy this image illegally by ignoring the terms of the license below, as it is not in the public domain.If you would like special permission to use, license, or purchase the image please contact me Viatour Luc to negotiate terms.More free pictures in my personal gallery[Note: this is in the public domain, despite the photographer's contradictory claim. Any use is permissible, and no credit to the photographer is necessary.]Nikon case D80 optical Sigma 17-70mm F2,8/4,5 Macro, Public Domain, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=2738140


Getum vi vali um a lifa innihaldsrku ea tmu lfi?

595px-Narcissus-Caravaggio_(1594-96)_edited

Til a svara essari spurningu urfum vi fyrst a tta okkur hvort a innihaldsrkt ea tmt lf s eitthva sem kemur fyrir okkur ea hvort a s eitthva sem vi veljum. Astur okkar geta veri lkar, vi getum veri erfium sta lfinu og tt erfitt me a sj leiina t r depur og inn hamingjuna, ea getum veri gilegum sta ar sem erfiast er a stinga sig ekki rsunum sem dansa er .

g tel n nokkurs vafa a hgt s a vinna sig r nnast llum vanda, sama hversu erfiur hann virist vera. a er hgt a vinna sig upp r atvinnuleysi, skuldum, heimilisleysi, alkhlisma, unglyndi, fallastreitu og kva, a svo miklu leyti a vi getum ekki kvei hverju vi lendum, en getum kvei hvernig vi tkum v sem gerist.

a eru til alls konar stofnanir samflaginu sem hjlpa okkur a sigrast nnast hvaa vanda sem er, essar stofnanir innihalda srfringa sem gera sitt best a finna allar bestu aferirnar til a styja vi sem eru vanda staddir. rrin eru til staar, en stundum strandar essi kvrun a nta au manni sjlfum, hugsanlega eigin stolti, eigin skort von, skort tr um a hlutirnir geti veri betri.

En a er eitt fyrirbri essum heimi sem getur hjlpa hverjum sem er a finna leiina a innihaldsrku lfi, jafnvel a hamingjunni. a felst a rkta samband, hugsanlega vi einhvern hlut, hugsanlega vi ara manneskju, jafnvel vi huglgt fyrirbri. a er sama hva velur, ef r tekst a rkta etta samband og kveikt neista sem fr ig til a elska, er a fyrsta og sasta skrefi rtta tt.

En etta verur a vera st sem endist. etta arf a vera snn st. Ekki eitthva dller, fndur ea framhjhald. etta verur a vera eitthva ea einhver sem getur lrt a elska af llu hjarta, etta getur jafnvel veri sjlf, a sjlfsst geti v miur leitt til hrmunga endanum eins og eir sem kannast vi gosguna um Narsissus ekkja vel, en hann var ungur sveinn sem dist svo a eigin spegilmynd a hann gat ekki anna en spegla sig tjrn ar til vatni gleypti hann.

a merkilega gerist egar elskar af llu hjarta, verur lf itt innihaldsrkara, a er eins og einhverjar vddir opnist, og mguleikar nir til a njta lfsins opnist me. Ef ert slmum sta lfinu hljmar etta kannski eins og fjarlgur draumur. a m vel vera. En essi draumur er raunverulegur, hann getur breytt llu tilvist inni, btt hana, gert hana skemmtilegri og litrkari. arft bara a tta ig hva er a og f hjlp til a finna leiina t.

En a er samt ekkert bara. Fyrst arf maur a finna djpt sjlfum sr a eitthva er ekki lagi. San arf a greina hva a er sem ekki er lagi. Hugsanlega arf srfrihjlp til a greina vandann, og svo egar vandinn hefur veri greindur arf a finna rri sem hgt er a framkvma.

g hef heyrt af flki sem vill f hjlp fr slfringum til a greina eigin vanda og finna rri, en er ekki tilbi til a greia hnd og ft fyrir hjlpina. N er bi a festa lg a flk geti fengi asto fr slfringum og lofor um a rkissjur borgi brsann. Hins vegar vantar fjrmagn til a gera etta a veruleika.

Eftir krnuveiruna og langvarandi atvinnuleysi verur enn mikilvgara a flk sem arf essa hjlp fi hana. n essarar hjlpar gti str hlutur jarinnar stai fastur einhverju tmi, mean a gti veri a vinna sig inn innihaldsrkara lf.

etta er ekki frambosra n kall til stjrnmlaflokka um a gera betur, heldur kall til okkar allra, a gera aeins betur fyrir sem minna mega sn meal okkar. Og etta er ein leiin: a tvega fjrmagn fyrir rkisstudda slfrijnustu.

Hjlpum eim sem vilja hjlpa sr t r myrkrinu.

Mynd eftirCaravaggio


Eru eir sem ljga og blekkja tmir heimskingjar?

polar-bear-2329989_1920

Til eru fjrar leiir til a taka tt samru.

Lei 1: getur virt reglur rkfrinnar og stust vi stareyndir og vel rkstuddar hugmyndir. eir sem tilheyra essum hpi bera viringu fyrir sannleikanum og sj hann sem einhvers konar leiarljs, a eir ekki hann ekki a fullu. Hins vegar ekkjum vi msar leiir til a komast nr sannleikanum, og til a komast nr honum urfum vi ekki aeins a ekkja essar reglur heldur einnig fylgja eim eftir einlgni.

Lei 2: ekkir reglur rkfrinnar, en kveur a fylgja eim ekki eftir, heldur notar rkvillur og rkt myndml til a hljma sannfrandi. getur fengi orsport fyrir a vera virkilega klr og gur a gera ig skiljanlegan mannamli. Og veist a besta leiin til a sannfra flk um sannindi er a segja nstum v sannleikann, sna aeins fr honum egar hagnast v.

Lei 3: kannt ekki reglur rkfrinnar og r er nkvmlega sama um r. vilt a brjstviti fi a ra og trir bara v sem r dettur hug a tra, helst v sem r lkar best hverju sinni. gerir engan greinarmun frilegum hugmyndum og samsriskenningum og ert alveg til a fylgja samsriskenningum einfaldlega vegna ess a r eru auskiljanlegar og falla vel inn na heimsmynd. En samsriskenningar eru ekkert anna en blekkingar, sgur sem ganga upp t fr kvenu sjnarhorni en eru ekki samrmi vi veruleikann.

Lei 4: kannt ekki reglur rkfrinnar en leitar samt sannleikans einlgni. Svo framarlega sem gefur r ekki einhver kvein svr, ertu lklegur til a lra smm saman hvernig g hugsun virkar.

eir sem fylgja leium 1 og 4 gera samflagslegt gagn. ar eru vsinda- og frimenn, srfringar msum svium og fullt af flki sem leitar sannleikans einlgan htt, h hvort a vikomandi hafi prfgru til ess ea ekki.

Leiir 2 og 3 eru hins vegar grarlega varasamar, en reynast stundum vinslli en sannleiksleitin hugsanlega vegna ess a leiin a sannleikanum er frekar leiinleg, hn krefst mikillar vinnu. Spekingar og frimenn geta rkstutt hluti fram og til baka mrg sund r n ess a n kveinni niurstu. En leiir 2 og 3 gefa sr kveinn sannleika. a er miklu auveldara egar maur gefur sr svari fyrirfram a vera sannfrandi og gera lti r eim sem segja sannleikann. Vandamli er a egar maur gefur sr sannleikann eru 100% lkur a maur hafi rangt fyrir sr, v a maur gefur sr fullkomna heildarmynd og svr vi llu, mean snn ekking fer sfellt stkkandi og nr aldrei utan um allan sannleikann.

a hefur veri svo merkilegt undanfari me falskar frttir. Lei 1 bendir falskar frttir og tskrir me rkum af hverju eitthva er satt. Leiir 2 og 3 svara a lei 1 s falsfrtt, og urfa ekki a rkstyja a. eir kasta bara fram lygum og bulli og vonast til a eitthva festist. Og a er ng fyrir flk sem nennir ekki a hafa fyrir sannleikanum. v hver nennir v svosem? Er ekki ng a hlusta yfirvaldi, sem stjrna?

Reyndar hefur a gerst a yfirvaldi lgur og til a rttlta eigin lygar getur reynst gagnlegt a segja alla ljga, engan vira sannleikann og ferli a honum, og skjta sem vinna a sannleikanum, v urfa eir a eya tma a verja sig me traustum rkum.

a er engin fura a flk va um verld tti sig ekki hva er satt og hva er logi, hverjum skal treysta og hverjum ekki, en a er hgt a tta sig essu. a krefst mikillar vinnu og yfirlegu, a krefst gagnrnnar hugsunar og samru.

Til skamms tma vinna lygar og bull, en til lengri tma vinnur sannleikurinn. a er eins og lygar og bull skolist burtu me runum, kannski vegna ess a lygararnir endanum deyja og lygar eirra me eim, en sannleikurinn stendur alltaf eftir ar sem hann er ekki hur eim sem segja satt, hann er strri en flki sem leitar hans.

Svari vi spurningunni “Eru eir sem ljga og blekkja tmir heimskingjar?” tel g vera skrt J, en vi ttum okkur kannski ekkert v til skamms tma. a kemur smm saman ljs. Tminn snir okkur endanum hverjir stu rttu megin vi sannleikann.

Mynd eftirPIRO4D frPixabay


Vilt lifa sama lfi aftur?

death-164761_1280

Gefum okkur a liggir uppi sfa og srt a glpa Netflix. a er enginn hj r og myndin er skemmtileg. Skyndilega fer allt rafmagn og situr myrkrinu enda ttu hvorki kerti n LED kerti me rafhlum. liggur bara uppi sfa og hallar aftur augunum. finnuru kaldan gust og finnur eitthva skalt strjka handlegg inn, og finnur a a er einhver sestur vi hli r sfann. opnar augun en sr engan vegna myrkursins, en veist a a er einhver arna. r finnst etta frekar hugnanlegt og hjfrar ig undir teppi. heyriru rma rdd varpa ig og hn spyr ig spurningar sem veist a arft a svara:

“Hugsau um lf itt eins og lifir v nna,” segir essi vera. “Hugsau um allt sem hefur gert, a sem ert a gera nna og allt a sem munt framtinni gera. Mig langar a gefa r val: a fir a lifa aftur essu sama lfi, nkvmlega sama htt og hefur lifa v og nkvmlega sama htt og tt eftir a lifa na sustu daga, hvert einasta smatrii verur eins, munt ekkja allt saman flki aftur, munt meiast sama htt og gerir essu lfi, munt upplifa daua og srsauka stvina na eins og hefur gert essu lfi. Aeins eitt verur ruvsi, manst allt sem gerst hefur essu lfi og getur breytt vihorfi nu. Myndir gera a, og hvernig ?”

skelfur og ntrar og finnur stingandi kulda streyma fr essari veru. En getur ekki anna en hugleitt spurninguna. “Myndi g vilja lifa etta lf aftur, alveg eins og g hef lifa v?” En svo btir rddin vi.

“Ef kveur a lifa lfi nu aftur, arftu ekki aeins a gera a einu sinni heldur endanlega oft. Og alltaf mun minni itt og hugarfar vera a eina sem getur breytt. Viltu gera etta?”

ltur upp r teppinu og reynir a finna essa veru myrkrinu sem situr vi hli r sfanum, og greinir tv augu sem eru svo svrt a au eru dimmari en allt myrkri kring. Og essi augu nlgast ig, og veran spyr ig aftur, og veist a ef svarar ekki mun eitthva skelfilegt gerast:

“J ea nei?” hvsir essi illi andi.

stamar: “Hverjir eru kostirnir? Hva ef g segi nei, hva gerist ?”

“ fr ekki a vita a frekar en nokkur nnur sl,” hreytir veran t r sr. “En ef segir j, fru a lifa v sem tt lifa eftir nu hfi, en verur a endurtaka leikinn aftur og aftur. verur a svara ur en ljsin kvikna.”

Hverju svarar ?

Image by PublicDomainPictures from Pixabay


Geturu mynda r allt og ekkert n ess a bresta hljan grt?

wal-2722172_1920

Hefuru einhvern tma velt af alvru fyrir r hugtkunum ‘allt’ og ‘ekkert’? Hefur a hvrfla a r a essi hugtk eru ekki jafn augljs og au virast vi fyrstu sn? Hugmyndirnar um algjrlega allt og algjrlega ekkert eru til staar hugum okkar n ess a vi hfum nokkurn tma upplifa au, enda bi hugtkin handan mannlegs skilnings. etta eru hugtk sem renna okkur r greipum nnast um lei og okkur finnst vi hafa n tkum eim.

Ef essi hugtk koma ekki r reynsluheimi okkar, hvaan koma au ? Hvernig stendur v a okkur reynist svona auvelt a sj au fyrir okkur eitt augnablik, en jafnframt svo erfitt a sj au fyrir okkur og skilja til lengri tma?

Sumir segja a eftir dauann taki ekkert vi. Arir segja a eftir dauann taki allt vi. Og enn arir a a s sumt, og svo einhverjir sem segja a a s ekki sumt. Margar af essum hugmyndum eru strskemmtilegar og frjar, auga mannlfi me margbreytileika snum og gildishlnum sgum, sem reyndar geta lka valdi vandrum srstaklega ef tra er essar sgur bkstaflega. a nefnilega getur nefnilega reynst sannleikur frsgnin sem ekki er snn.

Allt og ekkert taka aeins sig merkingu ef vi stillum eim upp mynduum astum. egar til dmis enginn hlutur er bori, getum vi sagt a ekkert s borinu, a sjlfsgu s a ekki satt, enda einhver rykkorn, spa ea ljsgeislar sem hvla v, allt eftir v af hversu mikilli nkvmni og hversu vel vi skoum bori. Og ef vi segjum a allt s borinu, meinum vi lkast til kvenu samhengi, til dmis ef kvldmaturinn er tilbinn og bi er a leggja bori, en ekki a allar heimsins plnetur, slir og skslar su ofan borinu samt llum rum mgulegum hlutum.

Vi sjum annig allt og ekkert sem skynjanleg hugtk, eitthva sem vi getum ekki skili sjlfum sr heldur einungis sem hluta af strra samhengi. Samt getum vi gert okkur hugarlund hugmyndina um au a au su algjr, rtt eins og vi getum gert okkur hugarlund Gu og dauleikann, alheiminn og tmaflakk h hvort a au lsa einhverju efnislegum veruleika okkar ea eru hugarburur einn.

essir hlistu veruleikar efnis og huga eru grarlega hugaverir. Lkast til getum vi einungis nlgast mrkin milli eirra me skrri hugsun, gu myndunarafli og slatta af olinmi til a fylgja hugmyndum okkar eftir til ystu marka.

Hvort a essir hlistu veruleikar su til ea ekki er algjrt aukaatrii, a a vi getum gert okkur hugarlund er a sem skiptir mli. a m svo spyrja hvort a hinn huglgi veruleiki s eitthva anna en a sem sr sta heila okkar, a sem gerist egar vi hfum gleypt allt sem vi getum me skynjunum okkar og reynslu, ea hvort a hann lifi sjlfstu lfi einhverjum sta og tma sem ekki eru til.

Mynd eftirSarah Richter frPixabay


Hrilegar skoanir fylgja okkur eins og skugginn

Auswitch

Vi hfum ll einhverjar skoanir. r eru misjafnlega gar, r bestu eru byggar ekkingu, reynslu og skilningi, r verri geta komi r lkum ttum, og skortir yfirleitt yfirvegaa umhugsun. Stundum eru slmar skoanir vel rkstuddar og sannfrandi, en betri skoanir illa rkstuddar og sannfrandi.

Hvernig tkum vi kvrun a fallast kvena skoun? Er a tengt einhverri tilfinningu sem maur hefur egar maur heyrir hana, lkar vi tninn, getur tengt vi eitthva r lfinu, ea samykkjum vi einungis skoanir sem eru byggar rkfestu? Getum vi krafist ess a vi hugsum a vel a geta alltaf tta okkur hver rtta skounin er, skounin sem a maur tti a hafa?

g velti essu fyrir mr sambandi vi sfnui trarbraga, flagsmenn stjrnmlaflokka og adendur rttalia. essir hpar eiga a sameiginlegt a eir eru sannfrir um a fylgja kvenu lii gegnum ykkt og unnt, og finna kvein gildi v a kvea hva verur fyrir valinu.

a er eins og essi kvrun s hafin yfir rk, og a getti s bara fnasta sta fyrir kvruninni. essi getti getur veri tengdur eim menningarheimi, fjrhagsastum ea jafnvel hverfinu ar sem maur lst upp.

a a taka rttu kvaranirnar skiptir grarlegu mli lfinu llu. egar maur verur stfanginn og arf a kvea hvort viljir vera lfsfrunautur vikomandi a sem eftir er vinnar. a er svolti str kvrun, og mrg okkar veljum rangt. En hvernig vitum vi a hann ea hn s hin eina rtta manneskja fyrir okkur?

Auswitch2

sama htt arf a taka kvaranir egar maur velur sr feril? g st frammi fyrir eirri kvrun fyrir lngu san a kvea hvort g vildi frekar stunda hugvsindi ea verkfri. Eftir langa og erfia umhugsun valdi g samrmi vi r spurningar sem leituu mig, a sem vri meira samrmi vi hver g er, heldur en hver g vildi vera. Maur veit aldrei hvort a vali s a eina rtta, maur verur bara a standa vi a, ea skipta um lei.

a sama egar vi leitum okkur a starfi. Hvernig vitum vi hvernig strf henta okkur, hvar vi yrum ng, hvar vi gtum gefi sem mest af okkur? Er betra a hafa mta skra skoun um etta ur en fari er starfsleit?

Hva ef maur hefur teki afdrifarka kvrun og svo tta sig v a hn var rng? Hva er best a gera? Getum vi alltaf lagt vegarkantinum, hugsa okkur aeins um og skipt svo um stefnu?

Ein strsta skoun sem g hef breytt minni vi hafi me lntku a gera. egar g var yngri taldi g ln vera af hinu ga, en komst svo a v hruninu a au voru ekkert anna en ln, eitthva sem t upp allan minn tma og skapai grarlegar hyggjur og var loks til ess a g s mig tilneyddan til a flytja af landi brott. Fyrir nokkrum rum kva g a taka ekki ln aftur, borga au upp, byrja v smsta og enda v strsta. a var gfuspor.

Auswitch4

Maur lrir nefnilega mislegt lfsleiinni. Vi komumst a v a eitthva sem okkur tti einhvern tma rtt, ykir okkur ekki lengur rtt, og annig er v einmitt fari me slmar skoanir, r byggja v sem okkur finnst, ekkert endilega vel grunduum plingum og ekkingu, einhverri speki sem er rkrtt og skilar sr betra lfi.

g velti fyrir mr llum eim sem studdu nasisma og fasisma upphafi sustu aldar, sem san urftu a horfa upp afleiingar essarar fgaskoana sem leiddu til hrmunga fyrir margar milljnir manna. Rtt ur en COVID-19 skall heimstti g Auschwitz og Birkenau, ar sem hgt var a sj afleiingarnar me eigin augum, hvernig slm skoun hafi valdi v a milljnir manna sem hfu ara lfsskoun voru fr trmingarbir ar sem au voru skipulagan og grimman htt drepin fyrir a eitt a hafa hugsanlega lkar skoanir.

Auswitch3

Hvar tli svona skoanir veri til og hvernig n r framgangi? r eiga a sameiginlegt a tengjast tilfinningum okkar, og allra verstu tilfinningunum, hatri, vantrausti, fund, girnd, allt sem tengist ffri, fljtfrni og skort gri umhugsun.

a a svona hlutir gerast einu sinni ir eir gerast aftur, hverjum degi, t um allt. Kannski smrri mynd, og kannski aeins meal flks lokuum hpum, en a gerir hugmyndirnar ekkert betri. Hrilegar skoanir fylgja okkur, hugsanlega allt lfi, eins og skugginn, srstaklega ef vi erum ekki tilbin a skipta eim t fyrir betri skoanir egar r birtast okkur.

Myndir: r feralagi tilAuschwitz og Birkenau febrar 2020.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband