Bloggfrslur mnaarins, aprl 2023

Um hva er ess viri a huga af dpt?

_3e196585-b389-4206-9b7a-3d626dc06567

Sjlfsagt finnum vi ll lk svr vi essari spurningu, "Hva er ess viri a huga af dpt?", sem verur til ess a vi hfum huga gjrlkum hlutum. Sum okkar hafa kannski bara huga einhverju einu en arir miklu fleiri hlutum. Einhverjir hafa svo hugsanlega ekki huga neinu.

Mr verur hugsa til ljs eftir William Blake, ar sem hann sagi:

A sj heim sandkorni

og himinn villiblmi

Haltu endanleikanum lfa num

og eilfinni klukkustund

Lji heldur fram og er miklu lengra, en arna felst samt kjarninn v sem mig langar a segja. a er rauninni sama hva vi kveum a vira fyrir okkur, sama hva vi kveum a hugsa um, ef vi gerum a af fullri vitund og gefum myndunaraflinu lausan tauminn, getum vi s nstum allan heiminn, jafnvel eim hlutum sem virist okkur merkilegir fyrstu.

Ef veltir v fyrir r hva felst einu sandkorni, srstaklega ef a liggur lfa num, einhverja stund, geturu til dmis tta ig sm okkar alheiminum, og hversu merkilegur hver einasti smhlutur getur veri.

a er eitthva sem gerist egar vi frum a velta hlutunum fyrir okkur. S a steinn fjru, skra stundum pddur undan honum, vi a eitt a honum er velt, og vi sjum a hann er allt ruvsi undir en ofan . Og kannski eru a ekki pddurnar sem vekja mestan huga okkar, heldur r tilfinningar sem berast brjsti okkar, stundum vibjur og stundum undrun yfir a hafa s eitthva ntt.

a er ekkert endilega hluturinn ea fyrirbri sem vi skoumsem er mest viri a huga af dpt, heldur etta fyrirbri sem er sjlfu sr a huga fyrirbri af dpt, hugunin sjlf. v um lei og vi beinum henni eitthva, samahvert a kann a vera, fer eitthva strmerkilegt gangvirki af sta og hugmyndir og tilfinningar spretta fram, ekki bara hj einni manneskju sem skoar einn hlut, heldur hj llum sem skoa sama hlutinn, hva ef r skoa lka hluti, og a merkilega er a ekkert eirra virist sj nkvmlega sama fyrirbri sama hlutnum, hva hinum lku.

Af hverju tli a s?

Getur a veri vegna ess a hugun okkar virkar ll lkan mta, a hugun allra er jafn lk og ll blogg sem skrifu eru dag um heim allan. Flestir sj smu frttirnar og lifa svipuu lfi, sumir lfi sem er lkt nsta lfi marga vegu, en samt svo gjrlkt, vi sjum ll heiminn gjrlkan htt, vi sjum a sem vekur huga okkar lkt.

"i eru ll einstk," eins og Brian sagi frgri kvikmynd. "Ekki g," svarai einhver.

Allt sem okkur dettur hug a huga kveikir einhverjum rum hj okkur, en svo ttum vi okkur a til hefur veri flk sem hefur velt essum hlutum alvarlega fyrir sr, og srstaklega huguninni sjlfri, hva hugsun er og hvernig vi hugsum, hvernig vi sjum heiminn, hvernig vi myndum okkur veruleika og mguleika, hva vi teljum vera rtt ea fyrirsjanlegt, hva okkur finnst fagurt og ljtt. Allt etta hefur veri hugsa, en aldrei nkvmlega sama htt, v egar vi byrjum a velta essum hlutum fyrir okkur, gerist svolti merkilegt, essi hugunargfa sem vi hfum byrjar a dpka og breytast.

Eftir v sem vi hugum meira hluti sem hgt er a hugsa af dpt, breytumst vi me, og gerir okkur enn frari a hugsa nnast hva sem er af dpt. Veltu fyrir r krleika og fyrirgefningu, og ert lklegur til a elska aeins meira og kannski skilja af hverju fyrirgefning er gtis hugmynd. Veltu fyrir r rttltinu, til dmis me a lesa ea horfa Vesalingana eftir Victor Hugo, og getur fundi stru og vaxandi rttltiskennd, srstaklega egar sr hvernig eir sem eiga a tryggja rttlti mistlka a og misnota, mean tndir glpamenn geta veri me hjarta rttum sta og barist fyrir hinu sanna rttlti.

Lestu hvaa samru sem er eftir Platn og gefu r tma til a huga orin og hugsanirnar sem ar birtast, og hvernig hugsar mun breytast og roskast, og hugsanlega hvernig lifir lfinu lka. a dpkar.

Mli er a a arf a forast kvena hluti egar maur hugar, og a gerir etta ferli svolti vandasamt. a arf a forast a fella ranga dma sem vera til ess a hugur inn lokast, a grpir kvena heimsmynd sem kveur a s rtt, aeins vegna ess a r finnst skilja hana. Vi urfum a tta okkur a heimurinn er endanlegur, rtt eins og augnablik sandkorns lfa okkar getur veri a.

Ef heldur huga num opnum, reynir a vihalda heilbrigri skynsemi, leyfir r a stoppa og finna lyktina af blmunum ea skoa sandkorni lfa num, ea litla flugu sem kitlar nefi itt, ertu binn a finna eitthva sem er ess viri a huga af dpt.

Mynd: Microsoft Bing Image Creator Powered by DALL-E

Vsanir:

Kveikja:Bleeding-Hearth Consequentialismeftir William Y Chappell


Skiptir einhverju mli hvort Gu ea guir su til ea ekki?

_721fdc61-caea-4e0a-ae8b-eaa9f54de46d

“Allir eru bornir frjlsir og jafnir rum a viringu og rttindum. Allir eru gddir skynsemi og samvisku og ber a breyta brurlega hverjum vi annan.” - Mannrttindayfirlsing Sameinuu janna (1948).

Tlfri um Gu, gui og trarbrg

egar spurt er hversu mrg trarbrg su heiminum, svarar Wikipedia “List of religions and spiritual traditions” a hgt s a lykta a rflega 4200 trarstofnanir su til heiminum og muni fjlga miki framtinni.

Dr. Gary Wenk segir greininni “‘Why Do Humans Keep Inventing Gods to Worship?” hj Psychology Today og vsar rannsknir mannfringa a um 18,000 lkir guir, gyjur og mis dr ea hlutir eru tilbenir af flki jrinni dag.

Wikipedia greininni “Monotheism” segir a til eru minnst 18 trarbrg ar sem aeins er einn Gu, og san er sagt fr Wikipedia greininni “Nontheistic religion” a til su fjlmrg trarbrg og ekki-trarbrg ar sem enginn Gu ea guir eru til staar.

t fr essum tlum llum saman er nokku ljst a essir nnast 8 milljarar af manneskjum sem til eru heiminum dag virast gera sr afar lka mynd af heiminum. Samkvmt Wikipedia greininni “List of religious populations um fjlda trarbraga heiminum, eru flestir heiminum Kristnir, ea um 31% mannkyns, og tra einn Gu. Um 25% eru slamstrar og tra lka einn Gu, sem hugsanlega er s sami og Kristnir tra . Samt m deila um a, v jafnvel meal Kristinna eru afar lkar hugmyndir um hva ea hver Gu er. Tp 16% mannkyns er trlaus ea andst trarbrgum og trir v ekki neinn Gu ea ltur sig standa sama um slk ml. Um 15% eru hindar og um 5% Bddatrar, en ar er ekki tra neinn Gu ea gui. San hafa Knverjar sn eigin hefbundnu trarbrg sem telja til um 5% af mannkyninu, en knversku trarbrgin virast vera af alls konar tagi.

Hvaa lyktanir m draga af essum tlum, su r rttar og Wikipedia me reianlegar upplsingar? a m kannski lykta sem svo a rflega 55% mannkyns tri einn Gu, og hugsanlega eina og sama Guinn, og um 35% mannkyns engan Gu ea gui, og san s restin fjlgyistrar, ar sem guir eru alls konar lki, sem karlar, konur, dr ea hlutir.

Vermtin trarbrgum

a felast kvein menningarvermti trarbrgum. Til dmis satrnni, ar sem kvenu siferi var haldi lofti, a heiurinn tti llum rum dyggum ri, sem ddi a hefnda skyldi fyrir ef einhver geri eitthva manns hlut, nokku sem mrgum finnst elilegt enn ann dag dag. En svo kom Kristnin me anna siferi, ar sem aumkt tk vi af heiri, og ef einhver geri manns hlut, tti maur a vera tilbinn a fyrirgefa eirri manneskju. essi Kristnu vimi hafa veri rtgrin samflag okkar, og menning slendinga rast sasta rsundi me etta hugarfar farteskinu.

Mannrttindayfirlsingin

En n eru komnir nir tmar ar sem vi hugsum var en innan ramma einstaka trarbraga, ar sem vi hugsum um mannkyni sem slkt, en vimi okkar um almennt siferi virist felast Mannrttindayfirlsing Sameinuu janna, sem reynt hefur a tengja saman alla menningarheima og trarbrg jararinnar eina yfirlsingu, sem vi ttum ll a geta stai vi og veri stt me.

En getum vi veri sammla um mannrttindin, a au su a sem bindur okkur ll saman, allt mannkyni, gert okkur a einum hp, jafnvel einu teymi?

Heimsmarkmiin

Og ef etta er a sem sameinar okkar, mun engu skipta hvort allir eir guir, hvort sem eir eru margir ea einn, su til ea ekki? Skiptir meira mli a mannkyni stefni ll a smu markmium, eins og Heimsmarkmium Sameinuu janna og a vi reynum ll a vinna saman vi a leysa au vandaml sem til staar eru til a gera lfi betra fyrir okkur ll?

Mynd: Microsoft Bing - Image Creator powered by DALL-E


Er hgt a mga gervigreindarveru?

DALLE 2023-04-11 21.17.52 - Show Elvis Presley being threatened by ancient monsters of greek mythology while singing a song on a boat as digital art

„Ef eir segja ea gera eitthva sem g ver mgaur yfir er a algjrlega bara mitt, hvernig g tek mti v.“ -Sigfs Sigursson, RUV.is, 9. aprl 2023

akann a vera ljst a manneskjan er skynsemisvera sem hgt er a mga. Samt m oft deila um hversu skynsamar manneskjur eru, srstaklega egar r taka sfellt kvaranir sem eru andstu vi rkrtta hugsun ogvitekin gildi. Sama hversu skynsamar manneskjur geta veri, kllum vi r skynsemisverur vegna ess a r hafa ennan mguleika sr a geta veri skynsamar. a getur veri erfitt a tta sig v hva a ir a vera skynsamur, annig a mig langar a bta vi a manneskjan s skynsemisvera sem hgt er a mga. Hvort a a geta mgast krefjist skynsemi er svo anna ml.

Hugsum okkur gludrin okkar. Getum vi mga pfagauk, hund ea ktt? Getum vi mga hsdr eins og kindur og kr, hesta ea hnur?

S sem upplifir mgun arf a tlka a einhver hafi gert eitthva hans hlut, til dmis me a yra hvasslega hann, hunsa hann, gera lti r honum, tala illa um uppruna hans, tr ea gildi. a er ng a s sem upplifi mgun tlki aeins eitthva sem nnur manneskja gerir ea gerir ekki sem eitthva srandi gagnvart honum. Einnig geta astur haft eitthva me a a gera hvort eitthva s tlka sem mgandi ea ekki, til dmis egar veri er a skra barn og einhver af gestum kirkjunni fer a segja brandara um Elvis Presley syngjandi bt umkringdur skrmslum r grskri goafri. msir gtu mgast. Einnig er til flk sem virist mgast t af llum skpuum hlutum. Flk sem er hrundsrt.

g erfittme a sj fyrir mr a hsdr, gludr, fiskar ea fuglar geti yfir hfu mgast. Ef maur skammar hund, setur hann kannski skotti milli afturlappanna og ltur eyrun falla niur me hlium, en hann mgast varla. Hundurinn verur dapur, hrist, reiur ea hugalaus. a virast ekki margir fleiri kostir vera boi. Geturu mynda r mgaan hval? Hva ef einhver segi hvalnum a hann vri feitari en fll, myndi hann mgast jafn miki og ef etta vri sagt vi manneskju?

Skoum aeins jurtarki. Er hgt a mga plntur? essi spurning hltur a svara sr sjlf. hugavert vri a sj eitt dmi um dr ea plntu sem augljslega er skynsemisvera og getur mgast.

En a gervigreind. a er hgt a spyrja gervigreind spurningar eins og: getur 2+2 veri 5? g spuri OpenAI essarar spurningar og fkk svar sem mr tti frekar skynsamlegt:


venjulegum tlfrireikningi, er 2+2 jafnt og rtt svar er 4. Hins vegar geta tiltekinnar strir veri skilgreindar msan htt mismunandi kerfum og strfrigreiningum, svo kvenum kerfum ea astum gti veri rtt a segja a 2+2 s 5. etta gti t.d. veri tilfelli kerfum sem vinna me grunntluna 5 ea kerfum sem notfra sr lk skilgreiningu reikningi ea jafngildi. svo a etta s hgt kvenum kerfum, er etta ekki venjuleg skilningur tlfrireikningum og er ekki algengt daglegu lfi.

Fyrst g var byrjaur a spyrja, spuri g OpenAI hvort hgt vri a mga hana. Gervigreindin svarai:

Sem tungumlavl er g ekki me tilfinningar n persnulega skoanir, svo a er ekki mgulegt a mga mig eim skilningi sem yfirleitt tengist orinu. g er forrit sem virkar me tlvulegum reikningi og svarar spurum spurningum sem best g get me v sem g hef lrt gegnum tungumlaskilning og textagreiningu. g er bara verkfri sem getur hjlpa r vi a finna upplsingar ea leysa kvein verkefni sem hefur fyrir hendur.

Og svo spuri g gervigreindina hvort hn vri skynsemisvera:

g er ekki skynsemisvera eim skilningi sem ori er yfirleitt nota. g er vlrn skpun sem notar stalaa aferir til a skilja og bregast vi mannlegu mli. g er forrit sem er jlfa til a nlgast mlheildir og finna munstur eim sem hjlpa mr a ba til eins nkvma og skra svr og texta sem mgulegt er. g hef ekki sjlfsta skynsemi n getu til a kvara skynsemi ea gildi. g er bara verkfri sem virkar grundvelli eirra aferafra og ggn sem g var jlfaur me.

Gervigreindin hefur svara essari spurningu afar vel sjlf. En er etta rtt hj henni? Gti hn einhvern tma rast upp a vera a lk manneskjunni a hn fi sjlfstan vilja, geti mgulega ori skynsemisvera, geti hugsanlega mgast?

a virist ekki vera. Gervigreind er ekki skynsemisvera frekar en hamar sem hittir nagla hausinn, ea mgast frekar en skrfjrn sem eigandi ess skrar bri. Gervigreind er tki sem hgt er a nota til a leita sr upplsinga, raun er OpenAI GDP svolti eins og Google leitarvlin, nema hn finnur ekki r upplsingar sem ig langar a finna, heldur svarar t fr eim heimildum sem hn hefur agang a me smilegri setningamyndun.

En ttum vi a bera viringu fyrir gervigreind, rtt eins og vi berum viringu fyrir skynsemisverum, fyrst hn getur svara okkur svona vel? Erum vi ekki vn a bera meiri viringu fyrir eim sem geta svara spurningum afburavel, f har einkunnir prfum, tskrifast me gtiseinkunn, vera leitogar okkar vegna ess hvernig eir geta svara spurningum sem lagar eru fyrir? Ef gervigreindin getur gert a sama og jafnvel betur, urfum vi kannski a finna betri mlikvara fyrir leitogamennsku? ttum vi kannski frekar a velja flk sem leitoga, ekki ef a getur svara spurningum vel, heldur ef a getur bi til gar spurningar?

Er gervigreindin kannski a sna okkur a vi hfum veri a lra og ra okkur ranga tt, a vi getum gert mun betur?

Guanna bnum, ekki mgast!

Ea j j. a er svo mannlegt.embarassed

Mynd skpu meDALL-E


Er Moggabloggi algjr ruslakista?

DALLE 2023-04-09 11.42.18 - dumpster full of newspapers 3d art

"a er margur verrinn sem birtist bloggi Morgunblasins – og yfirleitt aldrei neitt sem vitglra er . Moggabloggi er algjr ruslakista. En hr tekur steininn r – bullandi gyingahatur. Maur ekki or." - Egill Helgason, Facebook, 8. aprl 2023.

annig orar Egill Helgason, starfsmaur RV, frslu Facebook vegg snum, og vsar grein eftir Arnar Sverrisson, sem g tla ekki a leggja mat , en vi sngga yfirsn snist mr pistillinn vera stl gefelldra samsriskenninga og vekur v engan huga hj undirrituum.

essi or Egils komu mr tluvert vart, ar sem hann hefur yfirleitt beitt hfsemi og skynsemi oravali, eftir v sem g best veit. En g set spurningamerki vi astimplaallan hp Moggabloggara sem tma vitleysinga.

Hr beitir Egill tilfinningalegri rkvillu, ar sem hann alhfir um alla tfr einu dmi sem honum ykir gefellt. Vel m vera a fleiri hfundar skrifi skoanir sem ekki falli krami hj honum. Samt er a ekki ng til a dma hpinn sem slkan. A sjlfsgu vill maur ekki tilheyra ruslakistu.

a a einn einstaklingur skrifi pistil sem fellur ekki a gei lesanda, ir ekki a allir arir pistlar ea hfundar skrifi pistla af sama tagi. Reyndar ber mbl.is byrg hvaa pistlahfundar birtast forsu blasins og ritstjrnin hafi ekki nein hrif hva flk skrifar, m meta hvers lags efni erindi til lesenda.

Sjlfum finnst mr Moggabloggi vera skemmtilegur miill og ykir vnt um hann, a eigendur hans su ekkert endilega me smu stjrnmla- ea samflagsskoanir og g. g kann a minnsta betur vi a setja frslur inn hrna heldur en Facebook.

En g svarai Agli annig Facebook vegg hans:


Egill, me fullri viringu, af hverju ertu a birta essa grein Facebook su inni ef hn er verri? Gerir a ekki Facebook su na a jafnmikilli ruslakistu og r finnst Moggabloggi vera?

Kannski mtti me smu formerkjum og notar segja: "a er margur verrinn sem birtist Netinu/Facebook/Twitter/Snapchat/TikTok/Instagram – og yfirleitt aldrei neitt sem vitglra er . Neti/Facebook/Twitter/Snapchat/TikTok/Instagram er algjr ruslakista."

g tek etta svolti til mn v eini staurinn ar sem g birti eitthva af v litla sem g skrifa, fyrir utan Facebook, er Moggablogginu og mr ykir svolti vnt um a.

Sendi ykkur lesendum Moggabloggsins hljar pskakvejur!

Mynd:DALL-E


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband