Frsluflokkur: Bloggar

Htturnar sem felast ffri

Ffri skil g, ef g reyni a skilgreina hana, sem skort gagnrnu vihorfi og huga til a leita sr ekkingar og visku.

a var einhvern tma sem g var a lesa samru eftir Platn a Skrates sagi a ffrin vri uppspretta alls hins illa heiminum. Og essi setning festist huga mnum me v a skoa hana fr lkum sjnarhornum tel g hana vera sanna.

Fyrst langar mig a skoa hana fr stsku sjnarhorni, en samkvmt stuspekinni er illska ekki eitthva sem gengur laust heiminum og ru flki, heldur er hn einungis eitthva sem getur valdi num eigin huga. Ef krir ig ekki um a lra, ef hi sanna skiptir ig engu mli og stekkur skoanir sem eru illa grundaar og fer a bsna r t um allar trissur, ertu a valda sjlfum r skaa.

Ein afleiing af slkum skaa er a getur me orum num og verkum skapa astur sem gtu valdi v a arir valdi sjlfum sr sams konar skaa, og egar vi erum komin me samflag gang sem nrist ffri, m kannski segja a vi sum komin me spillt samflag.

En ffrin hefur ekki bara me upplsingar a gera, v ng er af misjafnlega reianlegum upplsingum t um allt, heldur me ekkingu. mean upplsingar eru ggn sem liggja eins og hrvii t um allar trissur, bkum, tmaritum, netinu, hvar sem er, er ekking eitthva sem vi hfum eftir a hafa ntt okkur essar reianlegu upplsingar, en ef a sem vi byggjum upp er byggt rngum upplsingum, erum vi bin a byggja um blekkingu.

a er grarlegur munur ekkingu og blekkingu, svo mikill a ftt er ingarmeira samflgum heimsins en a sltast r viju blekkingar og inn heim ekkingar. etta hefur stugt gerst sgunni, a heimspekingar og frimenn benda hvernig heimurinn er raun og veru, a a kemur grarlegt bakslag egar eir sem tra a heimurinn s eins og eir hafa alltaf upplifa hann, hafna essum nju upplsingum, og setja r ekki ekkingarbankann sinn. etta er hugsanlega helsta sta ess a samflg slta sig ekki t r blekkingum nema afar lngum tma.

ntma samflgum, jafnt okkar slandi sem erlendis, er ekki skortur upplsingum. a er til miki af gum upplsingum va sem gefur okkur nkvm svr vi alls konar spurningum. a sem skortir er hins vegar vilji til a nta r upplsingar sem eru agengilegar.

Dmi um etta er neitun tilvist COVID-19, loftlagsbreytingum og jafnvel v a jrin s hnttur frekar en flt. essum tilvikum kveur flk hva a vill tra og myndar sr san rk t fr v. a er andsttt vsindalegri afer, byggir tilfinningum og tr sem sr ekkert endilega rtur veruleikanum. Vsindaleg nlgun vri a finna upplsingarnar fyrst, tengja r saman me traustum rkum, og eftir a ekki mynda sr skoun, heldur ekkingu sem er essi elis a hn getur vaxi me njum upplsingum og breytingum veruleikanum. Skoanir breytast ekki, r standa sta, en ekking flir fram og vex me t og tma.

Dreifing falsfrtta og rangra upplsinga gegnum samflagsmila er anna dmis sem getur haft alvarlegar afleiingar bi fyrir einstaklinga og samflg. Eins og sst stjrnmlum va um heim og hvernig stjrnmlaflokkar hafa ntt sr ggn um flk, til dmis t fr Like notkun Facebook, hefur sumum jarleitogum tekist a komast til valda me v a beita lygum og rngum upplsingum. a sr ekki enn fyrir endann eim vanda.

En vandinn er fyrst og fremst persnulegur. Vi megum ekki vera of fljt a stkkva skoanir sem okkur lkar, v lifum vi ffri.

Betra vri a ra me sr gagnrna hugsun, ar sem vi byrjum a velta fyrir okkur hvort heimildir su reianlegar ea reianlegar og spyrja san gagnrnna spurninga um r upplsingar sem stugt berast okkur.

Vi urfum a leggja vinnu nm, sna forvitni og reyna a kynnast njungum sem stugt spretta upp, eins og egar kemur a sndarveruleika og gervigreind, v ef vi lrum ekki um hvernig hgt er a nta essa flugu tkni, er lklegt a vi verum ekki samkeppnishf, hvorki gagnvart tkninni n ru flki sem kann a nta sr hana.

Til a trma ffri r okkar eigin huga er gagnlegt a taka tt mlefnalegum umrum me opnum huga, hlusta sjnarmi annarra og vera tilbinn a endurskoa eigin skoanir ljsi nrra upplsinga. annig byggjum vi upp ekkingu.

Fyrsta skrefi er a vinna okkar eigin mlum, v ar hfum vi mestu vldin. Nsta skref er san a tta okkur hvar vi getum gert gagn samflaginu.

Til a takast vi ffri samflaginu er flugasta tki menntun. Ef vi stulum a auknum gum menntunar og rstum a menntakerfi bji upp gagnrna hugsun og frslu um mikilvg samtmaml, eflir a grundvll ekkingar, og getur dregi r mtti blekkinga.

vri gott a nta njungar vi frslu, til dmis samflagsmila, sndarveruleika og gervigreind, frekar en a forast essa hluti eins og eir su uppspretta einhvers ills. Njungar eru aeins breyting samflaginu, run sem gerist me hugviti og uppfinningum. Ef vi tilokum slka tti fr nmi, eins og me v a banna farsma skla, erum vi komin villigtur. Betra vri a kenna flki a nta sr slka tkni samhengi vi nm og sbreytilegan heim.

Vi getum hvatt flk til tttku samflaginu, hvatt flk til a kjsa, taka tt sjlfboaliastrfum, taka tt stjrnmlum ea opinberri umru.

Ffri er eitthva sem leiir til verri heims, hvort sem a er persnulegum ea samflagslegum forsendum, en gu frttirnar eru r a vi getum me markvissum htti unni a v a draga r ffri og byggja upp samflag sem rtur ekkingu, skilningi og samkennd.


Mistk og a sem vi getum lrt af eim

Mistk eru framkvmd sem hafa arar afleiingar en vi stefnum a, og eru annig mtsgn sjlfu sr vi vilja okkar.

a er hjkvmilegt a gera fjlmrg mistk hvern einasta dag, svo framarlega sem vi framkvmum einhverja hluti.

Mistkin geta veri einfld og saklaus, vi frum vart samsta sokka, vi tum aeins of oft Snooze takkann annig a vi mtum of seint til vinnu, vi gleymum a bora morgunmat, og setjum ekki okkur gleraugun ur en vi byrjum morgunlesturinn.

San er hgt a gera mun strri mistk, eins og egar vi veljum okkur maka og eftir einhver r kemur ljs a sambandi er hvorugum ailanum gott, vi rum okkur til starfa hj fyrirtki og ttum okkur mrgum rum san a essi tmi sem vi vrum starfinu var a miklu leyti tmaeysla, ea fjrmlum egar vi ofnotum kreditkort og leggjum ekki ngu miki til hliar. Allt eru etta frekar alvarleg mistk, sem hugsanlega hefi veri hgt a koma veg fyrir me gri fyrirhyggju, en raunin er samt s a svona mistk eru ger alla daga og skapa mikla hamingju til lengri tma lti.

Svo eru a enn strri mistk, en a er egar vi vsvitandi brjtum lg, reglur ea gegn dyggum til a n einhverju me auveldum htti eitthva sem okkur langar . jfur heldur sjlfsagt ef honum tekst a fremja glp og gra annig einhvern pening og ekki komst upp um hann, a hann hafi alls ekki gert mistk, en vissulega geri hann samt mistk, v hann valdi a gera eitthva sem er gegn dyginni, gegn v sem er a framkvma a sem er gott og rtt, og hann veit a sjlfur, og hann hefur me v vali lst, a gera frekar eitthva sem er rangt og illt.

Mli er a afleiingin er ekkert endilega s a hann verur dmdur fyrir broti af rum, enn verra er a hann veri dmdur af sjlfum sr, og veri fyrir viki a verri manneskju sem ykir allt lagi a brjta af sr til a n fram markmium snum. Til lengri tmahafa slkar kvaranir og framkvmdir persnuleg hrif sem enginn getur mlt, og v miur verur hugsanlega aldrei snilegt, v samflagi gerir ekkert endilega r krfur flk a a s stt me sjlft sig.

Hins vegar hefur slk hegun au hrif a vikomandi erfiara me a treysta en vantreysta, hann er lklegri til a segja satt en satt, slk manneskja verur heil verkum snum, og ttar sig sjlfsagt seint v, srstaklega ef hn er upphafin af rum manneskjum kringum hana, sem stti sig vi sambrileg gildi, ea rttara sagt, sambrilega persnulega spillingu.

Mli er a egar vi gerum a sem okkur langar, erum vi ekki nausynlega a gera a sem vi viljum. Vi viljum a sjlfsgu byggja betri heim og roska sjlf okkur, hafa g samskipti og samvinnu vi ara, og gera a sem er gott og rtt, annig a a hafi ekki aeins vtk hrif t vi, heldur einnig inn vi. En ef vi gerum frekar a sem okkur langar heldur en a sem vi viljum, erum vi gjrn a gera mistk sem vi hldum kannski a hafi ekkert svo slm hrif, og kannski eru au a ekki t vi, egar vi skoum stra samhengi, en au geta veri a inn vi, sem er frekar slmt, v a hindrar okkur fr v a lta gott fr okkur leia, bi t vi, og inn vi.

Gu frttirnar eru r a vi getum bi komi veg fyrir mistk og lrt af eim. etta helst allt hendur.

Hr eru nokkur r sem geta hjlpa til vi a forast mistk:

Staldrau vi og hugau mlin ur en tekur mikilvgar kvaranir, veltu fyrir r mgulegum afleiingum eirra, bi fyrir alla sem a mlinu koma og samflagi, og ekki sst, fyrir ig. Reyndu a tta ig kostum og gllum slkra kvarana t fr eim gildum sem metur mest lfinu. Leitau einnig ra hj flki sem treystir.

Skoau reglulega eigin hug og tilfinningar, reyndu a tta ig fyrri kvrunum og hegun, hvort r hafi veri gar ea mistk, og ef finnur mistk, reyndu a tta ig hvaan au spruttu og hvort getir lagfrt ferli sem fylgdir til a valda eim.

egar hefur uppgtva eigin mistk, reyndu a nota au sem tkifri til a lra, frekar en a saka ig um eitthva sem hefir geta gert betur, ea sem verra er, saka ara um mistk sem framkvmdir, v lriru ekkert eim. Veltu fyrir r hva getur lrt og hvernig getur nota essa reynslu til a bta ig.

egar skoar fyrri verk n og ttar ig a gerir sfellt frri mistk, er um a gera a fagna v me einhverjum htti og gera a sem ig langar til, svo framarlega sem a er samhljmi vi a sem vilt.

Okkar eigin mistk geta veri verkfri sem stular a eigin vexti og roska. Mistk eru ekki endast, heldur hindranir veginum sem vi urfum a komast yfir. Me v a vera opin fyrirokkar eigin mistkum getum vi lrt hraar og haft betri hrif bi samflagi og okkur sjlf. Lfi er nm og nm er breytingar hfni okkar til a lifa lfinu betur. Bi skref sem stigin eru klaufalega og lka au sem eru stigin vel, skila okkur leiarenda, eina spurningin er hver a er sem kemur mark.

Mistkin geta annig frt okkur mikla gfu ef hugur okkar er lokaur, en me opnum huga gefa au okkur tkifri til a lra, bta vi sjlfsekkingu, visku og geta jafnvel leitt til djpstrar hamingju.


Heimspeki morgunmat: a byrja hvern dag me krefjandi spurningu

g hef unni vi heimspekikennslu, ekki bara slandi, heldur va um heim, mest me unglingum. N er staan annig a g starfa ekki miki vi heimspeki lengur, en eins og alltaf er hn mr hugleikin.

Hvern einasta morgun les g texta r einhverju heimspekiriti, velti honum fyrir mr og b til spurningu r honum, eitthva sem mig langar sjlfum a velta fyrir mr og reyna a svara. Eftir a hafa skrifa um eina blasu um spurninguna, leyfi g ChatGPT a skoa textann sem g skrifa og ba til mynd t fr honum.

San birti g spurninguna og myndina Facebook og Instagram, og plingarnar minni eigin heimasu. Mig langar me t og tma a gefa t eitthva af essum plingum, en hef ekki enn mta me mr hvernig best vri a bera r fram, n veit g hvort ngilegur hugi vri eim til a rttlta bkatgfu.

En etta er a sem g geri essa dagana, birti spurningu Facebook. strfum mnum ar sem g vinn vi mis vifangsefni fullorinsfrslu, verkefnastjrnun, hfnigreiningu, nmskrrger og kennslu vi framhaldsskla og hskla, beiti g stugt heimspekinni verkum mnum, v g hef gtt ess a vera dygug manneskja sem stugt leitar sr jlfunar visku, hugrekki, rttlti og skapger.

Fyrir utan a velti g fyrir mr llum eim mgulegu dyggum sem til eru, og eftir a hafa velt eim fyrir mr, reyni g a framkvma r daglegri hegun minni. Og sju til, a hefur gert mig a manneskju sem mr lkar a vera. g er sttur vi sjlfan mig og alla sem g umgengst daglegu lfi, v g pirra mig ekki hvernig arir haga sr, heldur velti meira fyrir mr mnum eigin vibrgum, ar sem g hef enga stjrn hegun annarra, en fullkomna stjrn minni eigin hegun, og v sem g vel a gera, hugsa ea vinna vi.

t fr essu m sj a g er daglega a ta undir minn eigin huga heimspeki, og hendi svo bi spurningum mnum og plingum t kosmi, sem verur hugsanlega til ess a kveikja huga hj rum. g held huga mnum lifandi me a kasta einum viarbt glirnar hvern einasta morgun, sem san brennur gegnum daginn, og ef slkur neisti nr a kveikja eld rum hug, er a sigur fyrir heimspekina.


Af hverju trum vi stundum blekkingum frekar en v sanna?

Snnun byggir stafestum og rekjanlegum upplsingum og sannanir er hgt a endurtaka hvar og hvenr sem er, svo framarlega sem r eru framkvmdar kerfisbundinn htt og me gagnrnni hugsun a leiarljsi. Sannanir sna hvort a kvein fullyring s snn t fr snnum forsendum og rklegt gildri niurstu.

r manneskjur sem ekkja ekki essi ferli geta auveldlegan mta lti glepjast. a sem villir oftast sn eru tilfinningar, tr ea rkrttar kvaranir. ess vegna er afar mikilvgt fyrir hverja einustu manneskju a hafa gott skynbrag gagnrnni hugsun, ar sem ess er krafist a rtt er t fr reianlegum upplsingum og gildum rkum. a sem flkir mli er a oft eru tilfinningar, tr og rkrttar kvaranir afar sannfrandi, og egar maur telur r sannar, flkjast r inn heimsmynd manns og villa sn sannleikanum.

N vil g minnast nokkra hluti sem geta rugla mann kollinum, eins og einn vinur minn var vanur a segja.

Tilviljanir: segjum a tvr manneskjur rekist hvora ara skemmtista og vera hrifnar af hvorri annarri, sna hvoru ru mikinn huga og byrja san sambandi, giftast, eignast brn og vera gmul saman. a m segja a etta s eitthva sem tti a gerast, a einhver rlg hafi tt sr sta. Samt sem ur m vel vera a etta hafi veri hrein tilviljun og lf eirra hefu geta veri alveg jafn g og hrifark me annarri manneskju, ea jafnvel n einhvers annars.

Dmi: Einhver gti fengi smtal fr nnum vin eftir a hafa hugsa til hans, og trir v a essar hugsanir hafi haft hrif veruleikann. Flk tengir saman atburi vegna ess a ekkert er mannlegra en a leita eftir skringum og merkingu mynstrum og tengingum, jafnvel egar slkt er ekki til staar. sambrilegan htt hafa mynstur veri skpu af mnnum egar stjrnumerki hafa veri bin til. a er dmi um egar myndunin verur veruleikanum sterkari.

Sgur: slendingar virast srstaklega hrifnir af frsagnarlistinni, og um essar mundir srstaklega af glpasgum, ar sem fleiri eru drepnir blasum einnar bkar heldur en marga ratugi landinu. arna er oft mikil fjarlg milli veruleika og skldskapar, en samt getur hinn myndai veruleiki skldsgunnar virst a raunverulegur a flk fer a tra v a hann eigi sr sto veruleikanum, sem reyndar getur ori til ess a breyta veruleikanum sjlfum eitthva sem lkist hinum myndaa heimi skldsgunnar. Stundum velti g v fyrir mr hvort flk tri veruleika sem sst kvikmyndum, sjnvarpsttum og slkum skldsgum, umfram ann veruleika sem vi lifum , og hvort slk tr, ef hn breiist miki t, geti haft hrif hvernig veruleikinn rast.

Dmi: egar flk baktalar ara eru sumir gjarnir a tra slkum sgum a ekkert s satt eim. a er ng a r virki sennilegar og byggi tilfinningu sem einhver hefur, en essi tilfinning getur veri tengd einhverju allt ru en eirri manneskju sem tala er um.

Fordmar: Vi hldum a veruleikinn s einhvern kveinn htt vegna ess hvernig vi felldum dm, til dmis um kyntt, kyn, trarbrg ea hegun sem okkur lkai illa vi hj einhverjum einstaklingi r hpi flks sem okkur lkar ekki vi. essir fordmar styrkjast ef eitthva gerist sem stafestir a fordmurinn s rttur, en slk stafesting er engan veginn snnun, heldur vert mti, eitthva sem vinnur gegn v a vi sjum sannleikann mlinu og afhjpum fordmana fyrir a sem eir eru, villur og mistk.

Dmi: Unglingar dag er mgulegir, aldrei var g svona mnum unglingsrum. arna er veri a dma heilan hp, sjlfsagt t fr einhverju dmi og upplifun manneskju, og egar hn deilir slkri upplifun fr hn sjlfsagt undirtektir fr einhverjum hp, en ekki fr rum. a fer lklega eftir v hversu skynsm essi manneskja er, hvort hn hlusti aeins stafestinguna ea gagnrnina.

Hefir: Sumir rttlta a hlutir su gerir kveinn htt t fr eirri stareynd a eir hafa alltaf veri gerir kveinn htt og hafa alveg virka ngu vel. Ferlinu m helst ekki breyta, og alls ekki til ess eins a breyta. a er alltaf hgt a taka til einhver rk sem vinna gegn run og rannsknum, slkt tekur of mikinn tma, kostar of miki ea getur haft slm hrif gi. Til a einhver run geti tt sr sta, arf hins vegar a leggja sig tma, kostna og gera hlutina lkan htt til a hgt s a bta . essi tilfinning um a hlutirnir eigi a vera kveinn htt v annig hafi eir alltaf veri, getur veri afar sterk og sannfrandi, en hn er engin snnun fyrir v a annig urfi hlutirnir endilega a vera.

Dmi: alltaf a hlusta yfirvaldi, a er ingmanninn, prestinn ea kennarann, og leyfa vikomandi a tala stanslaust n ess a tkifri gefast til a velta hlutunum fyrir sr? Sumir segja kannski j, v annig hefur a yfirleitt veri og annig verur a fram, en arir segja nei, v enginn, sama hvaa stu hann gegnir, veit allt um nokkurn skapaan hlut.

Tilfinningar og rur: Mr verur hugsa til einrisherra og poplista plitk egar kemur a tilfinningum. Slkar manneskjur reyna stugt a hfa til tilfinninga flks frekar en til skynsamlegrar hugsunar, v a er svo miklu auveldara a reita flk til reii, hneyksla a, vekja hj v vorkunn, og annig stjrna v heldur en egar skynsemin og stareyndir ra rkjum. Hver kannast ekki vi flk sem er stjrnsamt, tlast til a arir fylgi eftir lngunum eirra, frekar en a ra mlin? etta er oft kalla frekja, og mnum augum er frekar lstur en dygg, a er bi a haga sr me frekju a leiarljsi, gera bara a sem mann langar, og leia ara me sr lei, mti v a finna lei sem er hugaverari og jafnvel betri fyrir alla sem eru hpnum. Glpagengi, klkur, sumir stjrnmlaflokkar og einrisrki stjrnast af slkri frekju, v frekjan sjlf getur veri ng til a virkja flk a tra leitoganum. En essar tilfinningar hafa ekkert me a sem er satt ea raunverulegt a gera, etta eru bara tilfinningar sem notaar eru til a stjrna, og markmii gti veri eitthva eins asnalegt og a gera leitogann rkan mean hinir leitast stugt eftir braumolum fr honum. a a einhver s hrifarkur leitogi, me mikinn sannfringakraft og sterkar tilfinningar, ir alls ekki a hann hafi rtt fyrir sr, og a er fljtt a koma ljs, v svona manneskjur ljga til a sannfra, og ein lygi tti a vera ng til a flk treysti honum ekki; en a treystir honum samt, v a hefur keypt lygina n ess a beita gagnrnni hugsun.

Dmi: Nasistar thrpuu og niurlgu gyinga og sem eim knaist ekki me lygum og rri sem byggi tilfinningu, rrinum var flki lkt vi meindr og egar lesendur su etta, samykktu au rurinn og tku annig tt hreyfingunni, ea samykktu hana ekki, og uru samstundis a nkvmlega essum meindrum sem rurinn beindist gegn.

a er afar auvelt a lra um hva er satt og satt, og hvernig hgt er a vinna me etta, og a er jafn auvelt a tta sig hvernig sannindin leia okkur rangar ttir mean hi sanna hjlpar okkur a byggja upp ga lei. En eins og allt sem gott er, krefst a einhverjar vinnu og aga, eitthva sem borgar sig margfalt, en v miur eru margir sem hunsa a a leggja sig essa vinnu og haga sr samrmi vi a sem er gott, og annig verur til reia sem getur valdi v a heilar kynslir missi sjnar v sem er satt, og glepjast frekar tt a v sem virkar sannfrandi.


Mean brinn okkar brennur

N er eldgos komi inn Grindavk og hs farin a brenna.

Vi konan mn frum pottinn okkar gr. a vri kannski ekki frsagnir frandi nema a potturinn er Grindavk og hugsanlega var etta sasta skipti sem hgt er a nota hann, enda rafmagn, hiti og heitt vatn uppnmi og lklegt a flestar ppulagnir veri fljtar a skemmast, srstaklega ef a frystir miki aftur og standi muni lengi standa yfir; nema nttrulega ef hsi veri fari undir hraun og jafnvel allur brinn brunninn.

Vi hfum rmlega tvo mnui, fr rmingu 10. nvember, veri hlfgerum vergangi samt flestum rum Grindvkingum. Sumir hafa bi mrgum heimilum og sumir neyst til a flytja aftur binn ar sem ekkert hsni hefur veri laust. Vi erum meal eirra heppnu, fengum hsni gegnum fjlskyldu og vini. En ekki eru allir jafn heppnir.

Miki hefur veri rtt um ruleysi Grindvkinga. a hefur veri misjafnlega miki eins og gengur og gerist, og kannski finnst flki a miki v flk heldur fram a lifa lfinu og heldur hfi a gangan s lng, vs og mikil.

Sustu r hef g lesi miki af heimspeki Epktetar, og skrifa t fr henni spurningu hvern einasta dag rm tv r og svara eim sjlfur, og nlega teki a birta essar spurningar Facebook su mna og fengi g vibrg fr fjlskyldu, vinum og kunningjum. essi dagbkarskrif hafa haft einhver hrif t vi, en enn meiri hrif inn vi. g finn hvernig innri styrkur hefur aukist, hvernig skrleiki hugsunar, h astum, helst skarpur, og er ngur me hversu mikla einbeitingu g hef rtt fyrir allt.

Tilgangurinn me slkri heimspekier amta astur fyrir lfshamingju sama hva gengur lfinu. Og eitt af v sem hn kennir flki er a rkta me sr ruleysi, og me v a vinna sjlfu sr, tta sig hva v ykir mest viri heiminum, og me srstaka nnd a sem vi rum yfir sjlf, frekar en ytri hlutum. v vi getum stjrna v hvort vi verum vitur, hugrkk, rttlt og skapg; aeins ef vi rktum essar dyggir.

a flk upplifi Grindvkinga sem hugrakkt flk sem tekur hlutunum af ruleysi, er a samt aeins upplifun. Flki Grindavk er eins og alls staar, vi erum allskonar. Okkur langar a kkja heitan pott ea upp sfa eftir vinnudag, okkur langar a sitja gum stl me ga bk, okkur finnst skemmtilegt a hittast og bora saman. Okkur finnst gott a geta gengi t b og spjalla vi kunningja, okkur finnst leiinlegt a rfast yfir hversu illa gengur me ruslahiru, en okkur finnst a samt betra en a ba vissu.

egar jarskjlftar og eldgos ryjast inn lf okkar, er aeins eitt hgt a gera, a n stjrn sjlfum sr og stjrna v sem maur hefur vald yfir, og a er ekki miki meira en manns eigi val.

Vi hfum heyrt fr yfirvldum a au tli a grpa okkur. au hugsa greinilega um okkur, en a vri gott a f fljtlega hugmyndir um hva vi getum gert til lengri tma. Eigum vi a tapa llum okkar eignum ef vi veljum a ba utanbjar? Ea eru yfirvld tilbin a leggja til hugmyndarkar og gar rstafanir sem tryggja a a flk urfi ekki a byrja aftur byrjunarreit lfinu, og halda fram ar sem fr var horfi, a veri njum sta?

ruleysi Grindvkings er vissulega miki og adunarvert, og annig er a lka me flesta slendinga. Vi vitum a vi komumst aldrei af essu skeri ef vi hjlpuumst ekki af gegnum erfileika, ef vi leggjumst ekki ll rarnar, ef vi stndum ekki saman. v vi erum ll essu landi til a hjlpast a me einum ea rum htti, a komast gegnum lfi, kannski ekki fallalaust, en me rri sem vi getum ll stt okkur vi.


Ekki er allt gull sem glir, en samt veljum vi a

egar vi stndum frammi fyrir kvrunum, hvort sem a er vi a velja fulltra kosningum, kaupa vru, ea jafnvel velja bl og b, reynum vi oftast a taka skynsamlegar og gar kvaranir.

Hins vegar blasir vi okkur flki vandaml. vi getum greint hjarta okkar og huga hva er skynsamlegt og gott, hvernig getum vi raun fundi og vali a sem uppfyllir essa skilgreiningu hinum flkna veruleika? Hvernig getum vi teki rttar kvaranir?

Kosningasagan, ekki bara slandi heldur um alla verld, hefur snt okkur hve erfitt etta val getur veri. Oftast endum vi a kjsa valdastla einstaklinga sem blekkja og ljga til a n fram snum markmium, hagsmunum og hugsjnum. auglsingamarkai sjum vi svipa mynstur; vrur eru kynntar sem r bestu, en reynast oft tum vera gagnslaust drasl, og enda sem drar skilavrur ea endurvinnslu.

Vi val utanakomandi hlutum ea flki erum vi lkleg til a gera mistk. Vi getum haldi a eitthva s skynsamlegt og gott, en san kemur ljs a a var ekki raunin. auvelt s a skila vru sem ekki stenst vntingar, er ferli vi a breyta stjrnvldum ea leitogum miklu flknara og tmafrekara.

Val okkar stjrnast ekki einungis af skynsemi- og gvild okkar, heldur einnig af lngunum, fordmum, hgma, eiginhagsmunum, vinttu, trygg, hefum og skammtmasn. essir ttir keppast um athygli okkar, mean vi reynum a velja a sem er raunverulega gott og skynsamlegt. etta gerir vali flki og krefjandi getur reynst a tta sig hva vi viljum raun og veru.

g hef tta mig hversu erfitt getur veri a velja eitthva utanakomandi og vita a a s gott og skynsamlegt. Til ess arf g a grunda vel og vandlega hvort vali s samrmi vi mn eigin gildi. A velta fyrir sr eigin gildum og hva telst vera gott og skynsamlegt krefst mikillar vinnu, og rtt fyrir a er engin trygging fyrir v a lokaniurstaan s s rtta.

a er v freistandi a velja a sem glitrar og heillar, a beri ekki me sr ann langvarandi hita og styrk sem hi ga og skynsama gerir.


Ofurkraftar okkar

Sjlfsekking er meira en bara hugun. Hn er feralag inn kjarna ess sem vi erum. Hn felur sr a skilja eigin persnuleika, tilfinningar, hugsanir, styrkleika, veikleika, gildi og skoanir.

Feralagi hefst egar vi hugum eigin reynslu og hugsanir, hlustum vibrg annarra vi okkar vangaveltum, a skrifum niur hugsanir okkar og orum a stga t fyrir gindarammann. etta felur ekki aeins sr a ekkja ann einstakling sem vi erum dag, heldur einnig a vira fyrir okkur manneskju sem vi getum ori.

gegnum sjlfsekkingu lrum vi a skynja og skilja heiminn dpri htt. Vi ttum okkur eigin fordmum og r, sem hjlpar okkur a sj heiminn ekki einungis t fr eigin sjnarhorni, heldur sem flki og fjlbreytt fyrirbri.

raun er sjlfsekking nokkurs konar ofurkraftur. Hn gerir ann sem ekkir sjlfan sig mun sterkari en ann sem ekkir sig ekki. Svolti eins og frasi Erasmus fr Rotterdam um “a hinn eineygi er konungur landi hinna blindu.”

Baumaster og Vohs (2011) oruu etta gtlega: “Sjlfsekking er eins og a hafa ofurkraft - hn leyfir okkur a sj sjlf okkur me hlutlgari htti og skilja hvatningar okkar, tilfinningar og hegun me ferskum htti og meira innsi.”

egar vi ekkjum okkur sjlf betur, lumst vi dpri skilning reynsluheimi annarra. Vi skiljum a hver manneskja getur haft svipaa dpt og vi sjlf. etta hjlpar okkur a skilja hvernig arir hugsa og lifa, og af hverju flk velur lkar leiir lfinu.

Me v a ekkja eigin styrkleika og veikleika, og okkar eigin gildi, verur auveldara fyrir okkur a taka upplstar og gar kvaranir. etta leiir til farsldar, ar sem vi byggjum v sem vi metum mest. ekking eigin styrkleikum og veikleikum skapar seiglu, sem gerir okkur kleift a takast vi r skoranir sem vi mtum.

egar vi ekkjum okkur sjlf betur, opnum vi huga okkar og lrum a meta fegurina heiminum umhverfis okkur, ar sem hn verur aeins snileg fyrir sem hafa ngu roska vihorf til a sj hana.



Tilvitnanir:

Baumeister, RF, & Vohs, KD. (2011). The psychology of self-awareness. New York, NY: Guilford Press.

Erasmus fr Rotterdam. (1514). Adagia. Leiden, Holland: Aldus Manutius.


Hvernig veljum vi hvort vi verum gar ea slmar manneskjur?

Vi heyrum stundum frttum um spillt og grugt flk, glpamenn og lygara, einrisherra og fjldamoringja, eins og a s sjlfsagur hlutur a mikil spilling og slmir hlutir su gangi samflaginu. a s bara hluti af v a vera til.

a er frekar auvelt a vera slm manneskja, en a gerist egar maur kveur a gera hluti nnast hugsunarleysi og n tillits til vimia sem hjlpa manni a finna ga lei lfinu. En hvernig finnum vi hina leiina, hvernig verum vi gar manneskjur, sem gerir samflagi vntanlega a betra samflagi. egar leitar ekki visku, sinnir ekki visku og finnst allt lagi a gera heimskulega hluti.

“A breyta rtt er hinn snilegi hlekkur milli slar einstaklingsins og slar borgarinnar.” - Platn (Rki, Bk IV)

Stundum er tala um a astur skapi einstaklinga og samflag, en a er svolti villandi fullyring. a er hugarfari sem skapar einstaklinga og samflag. Einstaklingar me gott hugarfar skapa gott samflag, og einstaklingar me slmt hugarfar skapa slmt samflag. En einstaklingar eru misjafnir og v eru samflgin svolti misjfn lka.

En gott hugarfar er forsenda ess a vi breytum rtt, en gott hugarfar er tengt einstaklingi sem leitar visku, hugrekkis, rttltis og skapgerar. Taki eftir a a arf ekki a finna til a last gott hugarfar, aeins a leita, en leita af einlgni.

S sem leitar visku reynir a gera a sem krefst visku, s sem leitar hugrekkis reynir a gera a sem krefst hugrekkis, s sem leitar rttltis reynir a gera a sem krefst rttltis og s sem leitar skapgerar reynir a gera a sem krefst skapgerar.

S sem leitar visku gerir vel me v a lesa, lra og spyrja spurninga um heiminn og tilveruna, hugar svrin og leitar lkra sjnarmia.

S sem leitar hugrekkis ver eigin sjnarmi, a geti veri erfitt, setur ef a er nausynlegt eigi lf httu til a bjarga rum, deilir sgu ea plingum me rum rtt fyrir tta vi gagnrni.

S sem leitar rttltis miar vi lg og sanngirni, veltir fyrir sr snnunarggnum leit a sannleika hvers mls, og kemur fram vi alla ara af sanngirni.

S sem leitar skapgerar gtir sn heilbrigu matari, fingum og svefni, reynir a forast v a fresta hlutum, og umfram allt reynir a hafa stjrn eigin tilfinningum og thella reii sinni ekki yfir ara egar a reynist freistandi.

Vi getum kvei hvort vi verum gar ea slmar manneskjur t fr v hvernig vi kveum a haga okkur, og ef vi stldrum vi og hugsum okkur aeins um, getum vi vanist a gera hluti sem gera okkur a betri manneskju, srstaklega ef vi einbeitum okkur a dyggum eins og visku, hugrekki, rttti og skapger.


Af hverju fylgir v mikill mttur a geta kosi?

N rignir frambjendum til forseta af himnum ofan, nokku sem sumum finnst fyndi, rum kjnalegt, einhverjum reytandi, en me einum ea rum htti er etta ekkert anna en strfenglegt. A venjulegt flk geti boi sig fram forsetaembtti okkar litla landi, veri frjls til a gera a, svo framarlega sem a er ori 35 ra gamalt, og svo stai frammi fyrir allri jinni og opinbera visku sna og stur fyrir a vera forseti jarinnar. San fr jin a velja ann einstakling sem hn telur bestan. Hva er flottara en a?

Lri snst um a allir geti kosi, og a hverju einasta atkvi fylgi kvei vald, a atkvi telji me kvenum flokki ea manneskju, ea a allt sem vi gerum hafi einhverja merkingu og stefnu. Allt anna stjrnarfar en lri tekur etta sjlfsaga vald af flki.

En hva er a vi etta vald sem gerir a svona flugt? lrisrki er valdi til a velja ekki bara einhver verknaur; a er grunnurinn a v hvernig samflagi okkar er byggt upp. egar vi kjsum erum vi ekki aeins a velja stjrnendur, heldur einnig a segja skoun okkar v hvernig vi viljum a samflagi rist. Hvert atkvi er eins og smtt mlverk sem saman myndar stra mynd af framtinni.

etta vald til a velja lrissamflagi tknar frelsi. Frelsi til a tj skoanir okkar, frelsi til a mta framtina, frelsi til a vera virkir tttakendur samflaginu. lndum ar sem lri er ekki til staar, eru etta frelsi og val af takmrkuu upplagi ea jafnvel ekki til. egar harstjri nr vldum eru allir egnar sviptir frelsinu samstundis.

Valdi til a kjsa gefur okkur tkifri til a taka byrg eigin lfi og samflagi. a minnir okkur a vi hfum rdd og a s rdd getur haft hrif. etta er ekki aeins vald, heldur einnig byrg; byrg til a vera upplstir, virkir borgarar sem ekki hugsa einungis um eigin hag, heldur um velfer samflagsins sem heild.

lri er kjsendur ekki bara a velja stjrnendur og stefnur, heldur endurspegla og mta gildi og drauma samflagsins. annig er mtturinn til a kjsa ekki bara grundvallaratrii lrinu, heldur einnig lykillinn a v hvernig vi skilgreinum okkur sjlf og hvert vi stefnum sem samflag.


Valfrelsi og allt a sem vi kjsum yfir okkur

Stundum stndum vi fyrir vali eigin lfi, stundum kosningum, sem mun hafa hrif lf okkar, en hversu oft ntum vi etta val a fullu? Hvenr veljum vi virkilega a sem vi vitum a er gott, hugsum vali gegn, metum hvernig a hefur ekki aeins hrif heiminn kringum okkur, heldur okkur sjlf?

egar maur hugsar af dpt um a sem maur vill velja, og hefur veri a jlfa sig a bta sig sem manneskja, getur a samt veri afar krefjandi a velja stefnu sem flytur mann rtta tt.

Mr verur hugsa um stjrnmlin og val okkar fjgurra ra fresti, og velti fyrir mr hvort a egar vi frum kjrklefann, hvort vi sum raun og veru a velja, ea merkjum bara vi eitthva sem okkur finnst passa inn ytri astur okkar.

Til dmis ef vi veljum stjrnmlaflokk vegna ess a allir fjlskyldunni velja hann, er a raun ekki alvru val, heldur erum vi a hlusta hrif og kjsa eftir eim, frekar en a fara af dpt okkar eigin sl, meta a sem vi metum mest, og tta okkur hva er rtta vali.

g hef tta mig a fylgjast ekki bara me v sem flk segir, heldur v sem a gerir, segir mr meira um manneskjuna og stjrnmlaflokkinn, heldur en orin tm. a geta veri til fallegar stefnuyfirlsingar en ef enginn stendur vi r og varveitir verkum snum, srstaklega eir sem hafa skrifa undir r, ber manni alls ekki a velja slkan flokk.

Vi urfum a velja samrmi vi stefnu sem vi teljum vera ga, og skiljum sem eitthva sem vi sjlf myndum vilja lifa lfinu eftir, og san urfum vi a gta ess a r manneskjur sem lofa a fylgja essari stefnu eftir, geri a. a er nokku auvelt a sj hvort a vikomandi flokkur hafi fylgt eigin stefnu ea ekki, srstaklega ef hann hefur veri ur ingi, og skoar maur hva ingmenn hans hafa sagt og gert.

En ll urfum vi a gera upp vi okkur hvernig vi lifum lfi okkar. Sum veljum vi a lifa samrmi vi hugsjnir okkar, arir samrmi vi eigin hagsmuni. a eru til lkar leiir til a velja samrmi vi hugsjnir annars vegar og hagsmuni hins vegar. eir sem velja samrmi vi hugsjnir snar og skilja r vel, tta sig eigin skyldu gagnvart essum hugsjnum og haga sr samrmi vi r. Vinstri flokkar hafa tilhneigingu til a vera hugsjnaflokkar. eir sem velja samrmi vi hagsmuni og haga sr samrmi vi , velja anna hvort a haga sr annig a eigin hagsmunum veri jna (sem vri eigingjarn og skammsnt val) ea a hagsmunum flokksins veri jna (sem vri einnig eigingjarnt og skammsnt val) ea a hagsmunumfylgjenda og/ea egna vri jna (sem vri gfugra val og til langtma).

etta ir a vali getur ekki fjalla bara um hugsjnir ea bara um hagsmuni, heldur arf a vera einhver blanda arna, a hagsmunir hpsins veri varir af hugsjn, ea a hugsjnum veri haldi lofti af hagsni, gtu einnig veri gir kostir.

En samt, egar allt kemur til alls, gerum vi sjlf okkur a betri manneskjum me v a velja, og srstaklega ef vi hfum hugsa vel um vali og erum til a standa vi a. Verra er a velja af hugsunarleysi og verst er a velja ekki neitt.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband