Af hverju eiga leištogar aš vera heišarlegir?

Viš žurfum ekki į vķsindum og heimspeki aš halda til aš vita hvaš viš žurfum aš gera til žess aš vera heišarleg og góš, jį, jafnvel vitur og dygšug. (Kant)

Heišarleiki er sišferšilegt hugtak. Įsakir žś manneskju um óheišarleika, getur viškomandi ekki variš sig meš lagabókstaf. Sé manneskjan ekki heišarleg, eru miklar lķkur fyrir aš henni sé nokkuš sama um hvort hśn sé heišarleg eša ekki, en ósįtt viš aš vera kölluš óheišarleg žar sem slķkur stimpill svertir mannoršiš. Ķmyndin viršist mikilvęgari en sannleikurinn fyrir sumt fólk.

Žaš sem einkennir heišarlega manneskju er einkum aš viškomandi reynist heilsteypt, hreinskilin og er treystandi. Aftur į móti einkenna lygar, svik eša glępir hina óheišarlegu.

Žaš er eitt aš vera heišarlegur, og annaš aš žykjast vera heišarlegur. Žaš aš žykjast vera heišarlegur og vera žaš ekki, er óheišarlegt ķ sjįlfu sér. Žaš er hęgt aš koma upp um slķkan óheišarleika žó aš erfitt sé, meš žvķ aš finna ósannindi ķ mįlflutningi, sambandsleysi į milli žess sem viškomandi segir og žess sem hann gerir, og meš sönnunargögnum um žjófnaši eša ašra glępi.

Hin heišarlega manneskja fylgir lögum og reglum. Strangheišarleg manneskja fylgir ströngustu lögum og reglum. Heišarlegar manneskjur eru ekki vinsęlar ķ hópum sem ekki eru heilsteyptir, žvķ žęr geta bent į gloppur sem geta valdiš óžęgindum. Ég geri žęr kröfur til fólks ķ įbyrgšarstöšum aš žaš eigi aš vera strangheišarlegt. Žaš mį ekkert flekka mannorš žeirra. Žaš er afar aušvelt aš flekka mannorš óheišarlegrar manneskju, en mun erfišara žegar um heišarlega manneskju er aš ręša. Samt er žaš vķst žannig aš žegar skķt er skvett į fólk, žį verša allir svolķtiš skķtugir. Skķturinn veršur sjįlfsagt mest įberandi į hinum heišarlegu til aš byrja meš, en žeim reynist aušveldara aš hreinsa hann burt, heldur en žeim sem eru óheišarlegir.

Žaš er lķka óheišarlegt aš žykjast vita eitthvaš sem mašur veit ekki. Stundum getur mašur tališ sjįlfan sig vita eitthvaš įn žess aš vita žaš ķ raun. Žį hafa manns eigin fordómar hugsanlega žvęlst fyrir góšri žekkingarmyndun. Žegar mašur telur sjįlfum sér trś um aš mašur žekki eitthvaš, en žekkir žaš svo ekki ķ raun, žį er mašur aš blekkja sjįlfan sig, sem žżšir aš viškomandi er ekki heišarlegur gagnvart sjįlfum sér. Sś manneskja sem ekki er heišarleg gagnvart sjįlfri sér getur ekki veriš heišarleg gagnvart öšru fólki, žvķ hśn getur ekki treyst į eigin žekkingu.

Um daginn vakti Marinó G. Njįlsson athygli į žvķ aš žįverandi višskiptarįšherra sżndi óheilindi, aš hann laug aš žjóš sinni, meš žeim afleišingum aš oršspor Gylfa Magnśssonar sem rįšherra og sem fręšimašur hefur boriš mikinn skaša af, eša ętti ķ žaš minnsta undir ešlilegum kringumstęšum aš hafa boriš skaša af. Žaš er ekki vegna įsakana Marinós aš oršspor Gylfa skašast, heldur vegna žess aš Gylfi hélt ķ lygina og gerir žaš enn.

Ašrir rįšherrar sögšust treysta Gylfa og sķšan nokkrum dögum sķšar fżkur hann śr starfi. Žarna er skżr tvķskinnungur į ferš, sem sżnir óheilindi, sem er skżrt merki um óheišarleika. Žvķ ber okkur skylda til aš vera gagnrżnin gagnvart öllu sem frį leištogum kemur. Af hverju eru litlar lygar varšar, til annars en aš fela stóru lygarnar?

Hafa aldrei veriš geršar kröfur um heišarleika til ķslenskra leištoga? Fį žeir aš stela, svķkja og ljśga eins og žeim sżnist? Er žaš hluti af leikreglunum ķ gjörónżtum leik? Ef svo er, žį eru viškomandi ekki leištogar žjóšarinnar, heldur miklu smęrri heildar.

Er žaš įstęšan fyrir žvķ aš hrunvaldar hafa komist upp meš alla sķna glępi, žó aš komist hafi upp um hvaš žeir og leištogar žjóšarinnar geršu af sér? Til er rannsóknarskżrsla sem sżnir vel hvernig žjóšfélag Ķslendingar hafa bśiš viš. Verši ekkert gert til aš breyta žessu, veršur rannsóknarskżrslan aš leišbeiningum um hvernig hęgt er aš komast upp meš sviki og pretti ķ stórum męli, og hvernig hęgt er aš nį og halda völdum ķ spilltu samfélagi, svona eins og ķ "Prinsinum" eftir Machiavelli.

Žaš hefur veriš illa gefiš ķ leik žar sem śrslitum hefur veriš hagrętt. Heišarlegt fólk tapar miklu į kostnaš žeirra óheišarlegu, og hinum óheišarlegu dettur ekki ķ hug aš taka į sig kostnaš vegna eigin glępa; slķkt er ekki ešlislęgt manneskju sem ekki er heilsteypt ķ sišferši sķnu. 

Ķ dag er Ķsland ranglįtt samfélag. Žaš leikur enginn vafi į žvķ. Rannsóknarskżrslan sannar žaš. Skortur į ašgeršum fyrir heimilin sannar žaš. Lygar leištoganna sanna žaš.

Hverjir munu segja hingaš og ekki lengra og leita réttlętis fyrir žegna landsins? Réttlęti felst ekki ašeins ķ žvķ aš glępamönnum sé refsaš, heldur lķka ķ aš fórnarlömbum verši bęttur skašinn og sżnt fram į aš fólk verši verndaš gagnvart samskonar glępum til framtķšar. Aš banna sślustaši, ljósabekki, breyta drykkjusišum, takmarka tjįningafrelsi og deila um kynjahlutföll eru ekki forgangsatriši į krepputķmum. Ekki frekar en žegar haldnar voru ręšur um aš selja įfengi ķ verslunum, og ótękar vinarįšningar rįšherra varšar meš kjaftęši og klóm.

Į mešan viš sjįum merki um óheilindi, svik, lygar og žjófnaš mešal žeirra sem žykjast ętla aš hafa vit fyrir öšrum žegnum, dżpkar kreppan. Žaš veršur ekki fyrr en hreinsaš hefur veriš til og rašaš hefur veriš upp į nżtt, aš Ķslendingar geta unniš sig śt śr žvķ įstandi sem oršiš hefur til fyrst og fremst vegna óheilinda, lyga, svika og žjófnašar.

Veritas vos liberabit


« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jóna Kolbrśn Garšarsdóttir

Takk fyrir  frįbęran pistil.

Jóna Kolbrśn Garšarsdóttir, 5.9.2010 kl. 23:56

2 Smįmynd: Billi bilaši

Ég ętla aš kjósa Pįl Skślason, hįskólaprófessor, ķ nęstu forsetakosningum, hvort sem hann veršur ķ framboši eša ekki.

Billi bilaši, 6.9.2010 kl. 09:23

3 Smįmynd: Jennż Stefanķa Jensdóttir

Frįbęr lesning.

Jennż Stefanķa Jensdóttir, 6.9.2010 kl. 09:37

4 Smįmynd: Ómar Geirsson

"Réttlęti felst ekki ašeins ķ žvķ aš glępamönnum sé refsaš, heldur lķka ķ aš fórnarlömbum verši bęttur skašinn og sżnt fram į aš fólk verši verndaš gagnvart samskonar glępum til framtķšar".

Žaš var žetta sem fór śrskeišis eftir Hrun, meirihluti žjóšarinnar skyldi ekki aš žaš vęri ekki nóg aš gera upp viš hina seku, žaš varš lķka aš bęta fórnarlömbunum skašann. Og ķ staš žess aš gera slķkt, žį komust valdhafar upp meš aš koma į flot flökkusögunni aš fórnarlömbin hefšu sjįlf getaš kennt sér um hvernig fyrir žeim vęri komiš.

Og almenningur, žaš er meirihluti hans trśir žeirri sögu.

Takk fyrir góšan pistil.

Kvešja aš austan.

Ómar Geirsson, 6.9.2010 kl. 10:15

5 Smįmynd: Hrannar Baldursson

Takk fyrir góšar kvešjur.

Hrannar Baldursson, 6.9.2010 kl. 15:24

6 Smįmynd: Svanur Gķsli Žorkelsson

Hversu oft heyrist ekki andsvariš "žetta er jś bara pólitķk" žegar bent er į óheišarleika ķ mįlflutningi og starfi stjórnmįlamanna. Žaš er eins og žaš sé višurkennt aš ķ pólitķk gildi ašrar sišferšisreglur en almennt ķ samfélaginu. Žaš er ķ lagi aš tala illa um pólitķkusa, ata žį auri og kalla žį öllum illum nöfnum, af žvķ aš žeir eru ķ pólitķk. Žetta er einhverskonar leikur sem allir taka žįtt ķ og um leiš og honum sleppir, eru allir "bestu skinn" inn viš beiniš.

Af žessu mį draga žį įlyktun aš samfélagiš sé sįtt viš aš óheišarleiki sé hluti af stjórnsżslu og stjórnmįlum. Allir višurkenna aš stjórnmįlstarf byggir meira į žvķ sem sżnist vera rétt, heldur en žvķ sem raunverulega er rétt og eru tilbśnir aš taka žįtt ķ žvķ af heimum hug.

T.d. vita allir aš um leiš og žś setur X viš staf stjórnmįlflokks ķ kosningum, ertu aš gefa honum žitt persónulega valdsumboš til aš taka įkvaršanir ķ žķnu nafni. Žér er vel kunnugt um aš starf frambjóšenda er ekki alltaf "strangheišarlegt" er kęrir žig kollóttann žvķ hinir flokkarnir eru ekkert betri.

Um leiš og žś tekur žįtt ķ žessu ertu oršin hluti aš vandamįlinu en ekki lausninni.

Svanur Gķsli Žorkelsson, 6.9.2010 kl. 15:39

7 Smįmynd: Siguršur Žorsteinsson

Gott innlegg aš vanda og sérlega gott framlag ķ umręšu dagsins. Jóhanna og Steingrķmur halda žvķ fram aš botninum sé nįš, og mikill įrangur hafi nįšst ķ uppbygginu efnahagsmįla hjį nśverandi rķkisstjórn. Fullyršingarnar eru vart komnar ķ loftiš, žegar tölur koma frį Hagstofu Ķslands, sem benda til žess aš žau Jóhanna og Steingrķmur hafi veriš aš ljśga aš žjóšinni. ASĶ og Samtök atvinnulķfsins eru sammįla um ašgeršarleysi rķkisstjórnarinnar, en spunameistararnir reyna aš sannfęra fólkiš ķ landinu um annaš. Ašeins höršustu flokkshestar stjórnarflokkana trśa, almenningur ekki. Óheišarleiki?

Lįnamįlin eru annaš mįl. Stjórnvöld hafa reynt aš sverta žį sem koma fram meš gagnrżni. Óheišarleiki?

Įframhaldandi spuni ķ Icesave, žar sem skella į hundruš milljarša įlögum į almenning. Óheišarleiki?

Stjórnmįlaflokkarnir viršast ekki hafa lęrt neitt af hruninu. Žeir eru ķ klónum į spunameisturum, sem žjóšin vill hvorki heyra né sjį. 

Siguršur Žorsteinsson, 6.9.2010 kl. 21:37

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband