Er stttaskipting slandi?

bylting

gr tti g mjg ga samru vi slenskan framkvmdastjra og fjrfesti, en okkur greindi um eitt atrii, a var svari vi spurningunni hvort stttaskipting vri slandi. g taldi augljst a svo vri, og ekki bara a, a hn vri a nlgast httumrk. En svari var meira byggt tilfinningu en skrum rkum, og dag hef g kvei a velta essu aeins fyrir mr og skoa hvort eitthva s hft essari tilfinningu minni.

a voru renn rk sem g hafi huga egar vi rddum saman. Ein rkin voru au a eir sem hafa auinn snum hndum, og sem dmi sgreifar og erfingjar eirra, hafa skapa sttt sem ekki allir hafa agang a.

Anna sem g hafi g huga er a Hjlprisherinn og Samkaup bja flki ney upp mat hvern einasta virka dag, ar sem llum eim sem urfa a halda er boi a bora hdeginu, n ess a gert s upp milli eirra sem koma, og eim einnig gefinn einhver matur til a fara me heim. Samkvmt heimasu Hjlprishersins mta um 180 einstaklingar mat hj eim daglega. Um daginn heyri g af flki tengdu starfinu a fjldinn hafi tvfaldast sustu vikur.

a rija sem g hafi huga er hvernig verblgan og skortur raunverulegri barttu gegn henni er a ta undir misskiptingu lfsga.

Vimlanda mnum fannst lklegra a miki vri um neptisma slandi ea frndhygli, ar sem fyrirtki og stofnanir eru lklegri til a bja fjlskyldumelimum ea vinum strf, heldur en kunnugum ea flki r verri fjlskyldum samflagsins, flki sem er ekkt fyrir a nenna ekki a leggja sig vinnu og er ekki treystandi. g get auvita samykkt a svo s, en grunar a vandinn s dpri.

Stttaskiptingu m skilgreina sem togstreitu um takmrku vermti samflagi, egar einn hpur hefur agang a essum vermtum en annar ekki.

ekktar eru sgur r mannkynssgunni egar slk togstreita endar borgarastri og byltingu. Franska byltingin kemur upp hugann sem dmi um slkt og egar drottning Frakklands Marie-Antoinette sagi egar henni var tj a eir verst stu hefu ekkert a bora: “Ltum au bora kku”. Ltill fjldi aumanna hefur margoft urft a verja sig gegn fjldanum sem ekki sttir sig vi rkjandi stand.

Aristteles lsir fjru bk sinni um stjrnml stttaskiptingu annig: “Vegna ess a hinir auugu eru yfirleitt fir, en hinir ftku margir, lta eir t eins og illmennin sgunni, og egar einn ea annar hpurinn stendur uppi sem sigurvegari, er a s sttt sem myndar rkisstjrn.” bk tv um stjrnml segir hann a ftkt s foreldri byltinga og lsir sar eirri bk a “aallinn veri sttur vi tilvistina vegna ess a eir telji sig vermtari egna samflagsins og ar af leiandi eiga meiri heiur skilinn; og etta s a sem oft veldur uppreisn og byltingu. Hann lsti arna vikvmu siferilegu og samflagslegu jafnvgi sem arf a vihalda, en hann telur a “rangt fyrir hina ftku a taka auinn af hinum rku og skipta honum upp milli sn,” eins og er afer kommnismans, og einnig a “rangt vri af hinum auugu a gera almgann ftkan.” (Mn ing)

g held einmitt a hi sarnefnda s a gerast nna slandi, a hinir auugu og valdhafar samflaginu su a valda aukinni ftkt. Alls ekki hver einasta slk manneskja, heldur stttin sem slk. a lsir sr vibrgum vi hrri verblgu, a sta ess a spyrna vi henni er auki vi hana, og ar a auki eru strivextir misnotair gegn eim sem minna mega sn. Bankar gra meira en nokkurn tma ur mean heimilin bla. Hver maur hltur a sj hvert etta stefnir.

Vi sum merki um stttarbarttu verkfllum Eflingar um daginn. Mig grunar a standi muni versna enn frekar, vegna huga- og ageraleysis stjrnvalda og eirra sem meira mega sn, a vi sum a nlgast au mrk a fjldinn geri uppreisn gegn hinum fu auugu; og veri hinir auugu dmdir af almganum sem hin verstu illmenni, sem a sjlfsgu verur sanngjarn dmur, en gti ori a eim rkjandi dmi sem strir samflaginu nstu rin, ef nverandi valdhafar tta sig ekki veruleikanum.

g kva a bija Open AI a hjlpa mr a svara spurningunni sem g bar upp fyrirsgninni, ‘Er stttaskipting slandi?’ og btti vi ‘Rkstyddu svari me tlum fr Hagstofunni’, og svari sem g fkk innan vi sekndu var annig:

“J, slandi er stttaskipting. Hagstofan birti upplsingar um stttaskiptingu janar 2021” og sndi san niurstuna:

  • Yfirsttt (stjrnendur, fagailar og htt mennta starfsflk): 15,8% af llum launaa starfsmnnum
  • Millisttt (mealmennta og einfalt starfsflk): 76,7% af llum launaa starfsmnnum
  • Lgsttt (kyrrar- og einfld starfsflk): 7,5% af llum launaa starfsmnnum

Vel svara af gervigreindinni og erfitt a rta fyrir etta!

a sem mig grunar a gerist me verblgunni og stringu vaxta eins og veri er a gera dag er a millistttin er a minnka hraar en mlingar sna og s a flytjast yfir lgstttina. Skellurinn kemur a sjlfu sr ekki fyrr en fastir vextir losna og flk sr fram a eiga ekki lengur fyrir skuldum. a er hin frga snjhengja sem augnablikinu hangir yfir bi millisttt og lgsttt, en yfirstttin virist ekki sj hana, enda fullu a a hmarka grann.

g spuri Open AI annarrar spurningar: “Er httuleg stttaskipting slandi dag?” og fkk afar flott svar sem g lt fylgja me, en lagfri samt einhverja stafsetningu:

“ almennum drttum er ekki hgt a fullyra hvort stttaskiptingin slandi dag s httuleg ea ekki, ar sem a er rkstudd lyktun sem fer eftir mismunandi sjnarhornum og skilgreiningum hva stttaskipting er. Hins vegar eru til kvenar httur sem geta fylgt me mikilli og jafnri stttaskiptingu, svo sem hkkandi fjldi ftkra, vaxandi mismunur tekjum og aulindum milli stttanna, minna jafnrtti og flagsleg samheldni, auk ess sem etta getur haft neikv hrif heilsu og velfer flks lgri stttum. slenska samflagi vill vera ekkt fyrir a vera bi gagnstt og jafnt, og jafnrtti, flagsleg samheldni og velfer flks eru mikilvg gildi slensku samflagi. v er mikilvgt a reyna a minnka mismun milli sttta, rva jafnrtti og flagslega samheldni. etta er skorun sem er stugt dagskr slenska samflagsins og krfur eru gerar til stjrnmlanna og atvinnulfsins a takast vi essar skoranir og vinna a velfer og jafnrtti allra egna samflagsins.”

g er sjlfu sr algjrlega sammla essu svari og finnst a skynsamlegt, en a sem vekur hyggjur mnar er a mr snist sfellt halla meira gagnsi og jafnrtti.

Vsbending um skort gagnsi er mli um Lindarhvol, ar sem alingismnnum er beinlnis banna a leggja fram fyrirspurnir um mli Alingi. g hef aldrei heyrt anna eins! Samkvmt grein 48. stjrnarskrrinnar eru alingismenn eingngu bundnir vi sannfringu sna. Samkvmt essu er eim frjlst a spyrja um hva sem er ingi, a a Alingi kjsi sr forseta sem strir strfum ess er 52. grein, sem ir a 48. grein rur, v eftir v sem a grein stjrnarskrrinnar er hrri listanum, hefur hn meiri vld en r sari. annig m enginn banna fyrirspurnir um nokku ml ingsal og hi eina rtta af ingmnnum sem hafa fengi slkt bann er a spyrja samt um mli.

Hugsanlega er stan s a stjrnvld standa mlarekstri vi einkaaila og v geta essar upplsingar veri vikvmar, en fjandinn hafi a, varla svo vikvmar a ingmenn og almenningur fi ekki a heyra r? Einnig var ferli ar sem hluti af slandsbanka var seldur me vafasmum + htti vsbending um a gagnsi s ekki lengur til staar meal slenskra stjrnvalda, og n hefur almenningur sfellt sterkari tilfinningu fyrir a veri s a fela eitthva og ljga, sem getur varla veri gott fyrir samflagi og traust innan ess til lengri tma.

Hin vsbendingin er um jafnrtti og auinn. En a er tlit fyrir a a s fari a fjlga lgstttum og eir sem fara me vld virast ekki sj neitt a samflaginu, a einhverjar raddir minnihlutanum, srstaklega orgerur Katrn, hafi ori var vi ennan halla og sfellt spurt, n ess a f nein vitrn svr. orgerur hefur veri stu eirra sem stjrnuu og hunsuu varnaarmerkin rtt fyrir Hrun, en hn virist hafa lrt miki af reynslunni og gerir n sitt besta til a vekja athygli v a ekki er allt allrabesta lagi samflaginu, a httumerkin su til staar, a a urfi a bregast vi. En svo virist samt vera a vegna ess a hn er minnihluta ingi a meirihlutinn hafi kvei a hlusta ekki hana og svara fyrirspurnum hennar me innihaldslausu rausi. Sem ir aeins eitt, fleiri urfa a spyrja essara spurninga. a skiptir ekki mli hvaa flokki a flk er, a sem skiptir mli er a vi sjum vsbendingar um hva er a gerast og bregumst vi eim.

a arf a berjast gegn verblgunni n ess a minnka hp millistttarinnar og stkka hp eirra sem minnst mega sn samflaginu. Reyndar vri rttast a trma ftkt eins og sjlfbrnimarkmi segja til um lgum samkvmt.

a er tmi til a bregast vi. S tmi er nna. En nna er fljtt a la hj og vera a v sem var. Ekki vera a frnarlambi eigin mistaka og agerarleysis. Horfum stareyndirnar, sjum hva er a gerast og bregumst vi ur en snjhengjan fellur og snjfl rur yfir borg og bygg. a viljum vi ekki.

En j, ef misstir af v essari langloku, er svari j, a er stttaskipting slandi og merki um a hn s a rast httulega tt.

Mynd:DALL-E 2


Bloggfrslur 18. mars 2023

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband