Bloggfrslur mnaarins, oktber 2008

Hvers vegna allir VERA a lesa grein Einars Ms Gumundssonar um krfu ha rannskn fjrmlakrsunnar... S T R A X !

einar_mar

Einar Mr Gumundsson skrifar magnaa grein Morgunblai um kreppu sem list yfir landsmenn essa dagana. ar sem a g hef miki plt og rannsaka essi ml og einnig skrifa miki um etta sjlfur s g a arna fer snilldarpenni sem skrifar beitt en me mann um standi sem rkir dag.

g vil endilega a sem flestir lesi essa grein og leyfi mr a birta hana n samrs vi Einar M, en fjarlgi hana a sjlfsgu biji hann mig um a:

Hvort sem sagan
er lnurit ea slurit
auga hagfringsins
er heimurinn
kartafla lfa gus.

***

Vissulega er hinn frjlsi maur
ekki lengur veginn me vopnum,
ekki hggvinn herar niur
ea brenndur bli.
Sem slkur gti hann last sam
sagnritara og ori gjaldgengur
myndbandaleigum framtarinnar.
ess sta er honum svipt burt
me snyrtilegri regluger
og mlinu skoti til markaarins
sem mllaus vinnur sn verk.

***

g byrja sm ljabrotum, venjunni samkvmt, en a er lka til manntubrandari sem er einhvern veginn svona: Mannta flgur fyrsta farrmi. Flugfreyja kemur me matseil, skrautlegan me nokkrum valkostum. Manntan er afar kurteis, eins og manntur eru vst vi fyrstu kynni. Manntan rennir augunum yfir seilinn og segir svo vi flugfreyjuna: g s ekkert bitasttt matselinum. Vildu r vera svo vingjarnlegar a fra mr faregalistann?

g tla ekki a fara a lkja aumnnum slands, sem komi hafa okkur kaldan klaka samt stjrnvldum, vi manntur, ekki bkstaflegri merkingu, en eftir a hafa fengi nnast allt upp hendurnar, banka og rkisfyrirtki, virast eir samt hafa sagt vi stjrnvld og eftirlitsstofnanir: a er ekkert fleira bitasttt matselinum. Vildu i vera svo vingjarnleg a rtta okkur jskrna?

Og stjrnvld byrgjast heilt spilavti, rssneska rllettu, og niurstaan er ntt mannor heillar jar og vi sem vorum svo stolt og ttum stundum ekkert nema stolti. Aumingja Jn Sigursson nepjunni niri Austurvelli og Jnas Hallgrmsson, svo laglegur frakkanum. Hvar er n andi frnsku byltingarinnar og sku rmantkurinnar egar a hafa veri sett okkur hryjuverkalg ar sem vi megum dsa me skuggalegustu jskipulgum heims og jhfingjum sem enginn vill hitta myrkri.

Hver Osama bin Laden er essu dmi skal sagt lti, en margir af aujfrunum eru flnir land og lta ekki n sig ea aka um me lfveri sr vi hli. Verur ekki allt tal um turnana tvo slenskum stjrnmlum dlti kaldhnislegt essu samhengi? Hafa eir ekki ori fyrir hryjuverkars, jafnvel sjlfsmorsrs? Eru eir ekki hrundir og a af eigin vldum? g tla heldur ekki a lkja neinum vi fegana Kim Yong Il og Kim Il Sung, en stjrnvld og eftirlitsstofnanir eirra virast hafa sagt vi aumenn essa lands egar eir bu au um jskrna: J, gjri i svo vel. Er ekki eitthva fleira sem vi getum gert fyrir ykkur?

etta eru auvita ekkert anna en landr, hafi a or einhverja merkingu lengur, og a er v sklaus krafa okkar sem eigum ekkert nema sjlf okkur og brnin okkar a eignir aumannanna veri frystar strax, og kerfi htti a rannsaka sjlft sig. Almenningur vill a fjrmlaeftirliti s sett af og a og arar eftirlitsstofnanir su rannsakaar; lka Selabankinn, lka rkisstjrnin. Menn sem hafa haft hagsmuni af sukkinu eru ltnir rannsaka sukki, og fjrmlaspillingin teygir sig jafnvel inn rkisstjrnina, en vi sitjum uppi me risavaxinn reikning, tlf sund milljara, og eir tlast til a vi borgum, vi, brnin okkar og barnabrnin og barnabarnabrnin lka.

g hiri ekki um a halda romsunni fram, slkur er glpurinn sem framinn hefur veri, og essi glpur hefur veri framinn me vitund stjrnmlamanna, eirra sem einkavddu bankana, gfu raunar plitskum vildarvinum, j ltu hendur fjrplgsmanna sem vesett hafa okkur langt fram tmann og gert okkur a bnbjargarmnnum hj Aljagjaldeyrissjnum og rum lnastofnunum.

Vi erum gslar lgreglust heimskaptalismans, v reikningurinn sem skilinn var eftir veitingahsi hans er svo str a enginn getur borga hann og rkisstjrnin segir ekki eins og strkarnir Englum alheimsins: Vi erum ll saman Kleppi, a vri of gott til a vera satt, heldur segir hn: jin borgar. Vi munum pna skrlinn. J, rkisstjrnin er alveg jafn byrgarlaus og strkarnir sem snddu Grillinu urnefndri sgu. Munurinn er bara s a samflagi var bi a taka af eim byrgina en rkisstjrnin var kosin til a axla byrg.

***

Marktkur hagfringur, sem var binn a vara okkur vi, segir a rkisstjrn slands og selabanki su engu hfari sem stjrnendur ntmahagkerfis en au vru sem stjarnvsindamenn. au skildu ekki a uppsveifla slenska hagkerfisins rin 2005 og 2006 byggist skuldasfnun ln voru tekin til ess a standa skilum me nnur ln og n vita au ekki hvernig unnt er a n jafnvgi aftur egar papprsauurinn er horfinn.

Og hagfringurinn btir vi: a er lklegt a nir leitogar sem vru valdir af handahfi smaskr gtu valdi jafnmiklum efnahagslegum glundroa og nverandi stjrnvld.

arf frekari vitnanna vi? Hva segja stjrnvld og hva segja fjrplgsmennirnir? au segja ekkert og eir segja ekkert. Enginn segir neitt. a tlar enginn af essu flki a axla byrg. Sigurjn bankastjri, sem lsti ICESAVE-reikningunum sem trri snilld, segist ekki bera neina byrg, og Halldr Kristjnsson flagi hans ekki heldur, en essum reikningum var komi ft egar engir marktkir bankar vildu lengur lna slensku bnkunum. J, var eim komi ft me byrg jskrnni. a eina sem g arf a gera er a kkja lok dags hva er kominn mikill peningur inn, sagi Sigurjn bankastjri hljandi vi blaamann einhvers viskiptablasins. a bttust vi fimmtu milljnir punda bara fstudaginn! etta hafa veri skemmtilegir fstudagar sem vi fum n hausinn.

Bera slkir menn enga byrg? Ekki segja eir, og allir mevirku stjrnmlamennirnir taka undir. a m ekki dma, a m ekki hafa skoun. Samt er enginn a pa lfur lfur, eir halda bara sjlfir ea heyra a lngu undan llum rum, en egar jafnvel gtunnar menn sem stela einum lifrarpylsukepp og konaksfleyg urfa a sta byrg er ekkert nema elilegt a eir sem hafa komi jinni kaldan klaka geri grein fyrir mli snu og reyni a bta fyrir brot sn, jafnvel tt brotin kunni a vera lgleg og hafi gerst me blessun stjrnvalda. Hr er einfaldlega svo miklu meira hfi; jin getur ekki bei eins og Breiavkurdrengirnir eftir einhverri hvtbk, a vri eins hgt a syngja fyrir okkur gamla Flowers-lagi Slappau af, nema a veri s a viurkenna a vi sum eins og Breiavkurdrengirnir, vi hfum veri misnotu einhvers konar kennitluflakki um ll hagkerfi heimsins og gott ef ekki slkerfi.

***

S hagfribla, sem stjrnvld settu engar skorur, var svo augljs vitleysa og stjrnvldum var margsinnis bent a, nei ekki einu sinni, ekki tvisvar, heldur hva eftir anna. En sta ess a taka mark essum rleggingum fru rherrarnir t lnd sem kynningarfulltrar bankanna. Hldu Geir Haarde og Ingibjrg Slrn virkilega a standi myndi lagast ef au hldu blaamannafundi? Hvaa stjrnspeki er etta eiginlega? En etta flk ber auvita enga byrg. au gtu ekki s etta fyrir, segja au. Nei, au hlustuu bara ekki neinar vivaranir, ar liggur byrgin, og ess vegna a skylda au til a hlusta a sem vi erum a segja.

a voru orin hlfger trarbrg a hgt vri a kjafta standi upp og niur, enda r rkisstjrnin einn aalkjaftaskinn til sn sem rgjafa og hann htti egar hann komst a v a rgjafastrfunum fylgdi vinna. Vi viljum lka sj byrg greiningardeildaflksins, sem virist hafa veri vinnu vi a ljga a okkur. Skoi tekjubla Frjlsrar verslunar og sji hva etta flk var me laun! Sjaldan undir fimm milljnum mnui. Fyrir hva? Fyrir a ljga? Skoi lka hvernig flk ntengt rkisstjrninni hefur maka krkinn, og n tlar etta flk a fara a rannsaka sjlft sig. a er annars merkilegt a tekjubla Frjlsrar verslunar er allt einu ori eins og mgnu heimildaskldsaga. Fyrir hva voru forstumenn greiningardeilda, fyrirtkjasvia og g veit ekki hvaa svia a f sj milljnir, tta milljnir, tu milljnir, mnaarlaun? Ef Jhann Pll Valdimarsson borgai ljskldum slk laun myndi Forlagi strax fara hausinn. Samt virast mr lj margra sklda margfalt vermtari en papprarnir sem etta flk var a ssla me. Verur etta flk ekki lka a axla byrg, reikna sr elileg laun og skila afganginum upp skuldir? ruvsi verur engin stt essu jflagi. annig er sland dag.

Ea eigum vi n egar skuldunum rignir yfir okkur a fara bara me reikningana okkar t tunnu og halda san blaamannafund? Hva flki sem n missir hsin sn, vinnuna, a gera? a a halda blaamannafund? Eins og stjrnvld. Sj menn ekki hvlk vanhfni hr er fer? En au bera enga byrg. Samt stjrna au landinu. Hall! etta er eins og a segja: g rstai hsinu, en g ber enga byrg af v a g geri mr ekki grein fyrir a g vri a rsta hsinu. Myndi einhver taka slka rksemdafrslu gilda? Nei, en etta er rksemdafrslan sem okkur er boi upp .

Geir Haarde tti a vita a hann var hriplekum bti, en hann sagi: Vi rum bara fram og sjum hva gerist. a er best a gera sem minnst. a var speki frjlshyggjunnar, a gera ekki neitt. Aspur um vanda bankanna sagi hinn leitogi rkisstjrnarinnar, Ingibjrg Slrn: etta er frilegt vandaml, og btti vi: g f ekki betur s en a bankarnir standi gtlega.

Hn sagi ekki etta er hrilegt vandaml, heldur frilegt, og fr svo til Kben me Siguri Einarssyni, fjrmlafurstanum sem n byggir sr nu hundru fermetra sveitasetur Borgarfirinum og hefur nveri lti bankann sem farinn er hausinn kaupa handa sr hs London upp tvo milljara. Geir Haarde og Ingibjrg Slrn tla kannski a sitja me Siguri Einarssyni og dst a slarlaginu Borgarfirinum og segja: etta er frilegt vandaml, egar allir vera farnir r landinu, og Sigurur Einarsson, varla ber hann byrg, essi mikli snillingur, sem fyrir rfum vikum fkk hundru milljna kaupauka. Fyrir hva? etta var maurinn sem htai a fara r landi ef hann fengi ekki ofurlaun.

J, Ingibjrg Slrn, hva var af hinni hagsnu hsmur kvennalistans? a eru ekki bara unglingar sem lenda vondum flagsskap. Stjrnvld hafa veri vasanum byrgarlausum fjrmlafurstum og n ber eim a taka byrg v.

Nei annars, etta er ekki eim a kenna. au bera enga byrg. Geir Haarde forstisrherra segir a kreppan s bara einhver gilegur vindur sem kom fr tlndum, svipaur verinu sustu viku, og ef a hefi ekki gerst, ef a hefi ekki blsi, vri allt himnalagi. a var sem s ekkert a, bara ef bulli gat haldi fram. Allt fjrmlasukki, ofurlaunin, kaupaukarnir, endalaus sala verlausum brfum og endalaus niurlging flki sem vann heiarleg strf. Laun Lrusar Weldings bara fyrir a byrja bankanum voru hrri en vitekjur flestra vinnandi manna. Rithfundur yrfti lklega a skrifa tugi metslubka til a vera andviri eins ftspors hj Lrusi Welding. Er etta elilegt vermtamat? Vita menn hva ICESAVE-peningarnir fru? Er a satt a eir hafi veri lnair til Baugsfyrirtkja sem n skulda hundru milljara mean eigendur fyrirtkjanna monta sig af lystisnekkjum, einkaotum, lxusbum, sveitasetrum og htelum? a virist hafa veri samkomulag fjrmlafurstanna a lna hver rum t ve sem ekkert st bak vi. Og etta finnst stjrnvldum bara allt lagi; og au tla a fara hgt sakirnar og ekki a dma.

Eini vandinn er s a etta fkk ekki a halda fram. a segir Geir Haarde. Nkvmlega sama vihorf birtist hj Jni sgeiri. Maurinn heldur v blkalt fram, og virist tra v sjlfur, af svipbrigum hans a dma, a fyrst eir fengu ekki meira ln til a halda vitleysunni fram hafi bara allt stoppa og a s allt Dav a kenna. Maur gti haldi a Jn sgeir vri alinn vi einhverja srstaka tgfu af Davsslmum, svo hugleikinn er Dav honum. Jn sgeir notar smu rk og drykkjumaurinn sem segir a a s allt lagi a keyra fullur, bara ef hann er ekki tekinn, og egar hann keyrir ljsastaur er a ljsastaurnum a kenna. Sasti bankinn sem ekki gat lna, hann geri mig gjaldrota! Eigum vi a kaupa etta bull? a kann vel a vera a eitt og anna hafi veri heppilegt vi yfirtku bankanna, til dmis Glitnis, en hefi veri heppilegt a lna banka sem var kominn rot miklar fjrhir? Ef g skuldai Jni sgeiri margar milljnir myndi hann lna mr fleiri milljnir? Skuldir banka og fyrirtkja voru einfaldlega ornar svo miklar a dmi gekk ekki upp. Tala er um a Stoir skuldi 260 milljara, Eimskip um 200 og ar fram eftir gtum.

ess vegna erum vi orin reytt llu essu bulli. Vi essar astur er rkisstjrnin rin llu trausti nema hn taki til hendinni og beri niur ar sem eitthva er a skja. a er rtt, vi tlum ekki a borga skuldir reiumanna, en vi erum farin a heyra mjlmi og afneitunina. Stjrnmlamennirnir munu fylla eyru okkar af langlokum og afskunum. eir vonast til a geta seti af sr storminn eins og eir eru vanir a gera. Eins og Bjarni rmannsson var srfringur . Hann hefur kannski kennt eim trikkin. Var a ekki Ptur Blndal sem uppgtvai Bjarna, Ptur Blndal sem sagi essa skemmtilegu setningu ttinum Mannaml sjnvarpinu sunnudag: g viurkenni ekki neitt.

Eitt hafa stjrnvld framkvmt, a er a koma sr upp srsveit lgreglu, en a vi sum bin a missa landi t r hndunum, a hr ljki sgu lveldisins, og a allt af v a rfum fjrplgsmnnum var gefinn allt of laus taumur, a er auvita yngra en trum taki, v satt best a segja hef g alltaf kunna vel vi lveldi og g geri r fyrir a sakna ess egar fram la stundir.

Nei, g get ekki gert miki fyrir rkisstjrnina, en vil nesta hana me einu lji sem henni er frjlst a fara me nst egar hn hittir fulltra Aljagjaldeyrissjsins og nnur yfirvld af veraldlegum toga, en a heitir einmitt Sasta tilbo slendinga og er a finna ljabk me v vieigandi nafni: auga reiunnar.

v miur, herra framkvmdastjri,
g hef ekkert a bja
essum samningavirum
nema rj tonn af kokteilssu,
rf eintk af drafri Jnasar fr Hriflu
og allar hljmpltur rna Johnsens.

Hfundur er rithfundur.


Af hverju gaf viskiptarherra lofor sem ekki var hgt a standa vi? Erum vi a renna sfellt hraar niur hla brekku n ess a geta stoppa okkur?

brefvidskiptaraduneyti.jpg

g s ekki betur en a vibrg Breta vegna samtals Darling vi rna Matthiesen hafi veri rttltanleg tfr essu brfi sem sent var 5. oktber, ea tveimur dgum fyrir samtali frga, ar sem oft var vsa etta brf.

Ef viskiptaruneyti hefur veri bi a lofa skattpeningum slendinga margar kynslir fram tmann hltur slenska jin a urfa a standa vi skuldbindingu. Ea hva?

Ef vi erum bin a gefa skjalfest lofor, hvernig getum vi rttltt a fara ekki eftir v tveimur dgum sar? arna virast alvarleg mistk hafa veri ger, en alls ekki einu mistkin essu furulega mli. etta er eins og a kaupa hs og tveimur dgum sar tilkynna seljanda a hugsanlega getum vi ekki borga a.

Auvita fkur seljandann.

slippery

Anna ml og hugaverara

Reyndar erum vi komin svolti merkilegan rkfrilegan flt, sem hgt vri a kalla rkvilluna hla brekku (slippery slope fallacy) sem ir a vi hfum byrja a renna niur hla brekku og sta ess a hgja okkur, aukum vi sfellt hraan, a vi viljum helst vera efst brekkunni. g er farinn a halda a stjrnmlamennirnir okkar su einfaldlega ekki ngu klkir til a tta sig v a eftir a maur hefur gert ein str mistk, hefur maur tilhneigingu til a gera nnur enn strri ur en maur vinnur sig t r sjokkinu sem fylgdi v a gera fyrstu mistkin, en annig halda mistkin fram a vinda upp sig. Eina leiin t r svona sbrekku er a hggva sinn me haka og halda sr fast.

a er ljst a sinn sem um rir er verblgan, gengi og fjrmlaumhverfi okkar dag, og a hggva verur a a skilji eftir sig einhverjar rispur og gt. a arf til dmis a upprta vertryggingu lnum egar allar forsendur vertryggingar hafa gufa upp og snt er a skuldarar munu annars renna stanslaust me brekkunni. Reyndar gti a tt a eigendur renni ess sta. etta er spurning um val: viljum vi a eigendur tapi einhverju ea a skuldarar tapi llu?

Ef a verur ekki gert verur a minnsta kosti a gefa flki sanngjrn rri.

a verur spennandi a heyra hva verur gert fyrir ennan venjulega slending sem hefur aeins gerst sekur um a kaupa sr hsni og kannski notaan bl, en aldrei voga sr t a kaupa flatskj, risastrt einblishs me sundlaug og margra milljna krnu jeppa.

g b spenntur eftir gum frttum.



mbl.is Sgust myndu styja Tryggingasj innlna
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

Hva finnst r um bjartsni egar mti bls?

g hef heyrt kenningu a bjartsni s pirrandi fyrir flk sem er vondu skapi. A a s alltaf einhver ktur haus sem poppar upp r drunganum og hversdagsleikanum sem segir eitthva jkvtt til ess eins a vera jkvur gti veri bl huga eins en blessun rum huga, allt eftir v hvernig hugarfari vikomandi strir.

stjrnlausu hugarfari getum vi pirra okkur bi yfir logni og roki, rigningu og urrki; en egar vi vitum hva vi hugsum getum vi strt okkar eigin hugarfari rtta tt. Ekki bara tra a getir a, spuru frekar hvernig fer a v. egar eirri spurningu hefur veri kasta fram getur fyrst vonast til a n stjrn essu farartki sem hugur og tilfinningar eru.

Til gamans og til a vera einn af essum hausum sem poppar sfellt jkvur upp, rtt fyrir alvarlegt jflagsstand, langar mig a a nokkrar tilvitnanir um bjartsni.

g hef tr a hfleg bjartsni geti ekki skaa. Er a rtt?

"g get ekki breytt vindttinni, en g get haga seglum eftir vindi til a n leiarenda." (Jimmy Dean)

"Enginn getur fari til baka a upphafinu, en hver sem er getur byrja dag njum endi." (Maria Robinson)

"Brostu egar a er srast." (NN)

"Kannski arf a vo augun me trum okkar stku sinnum til a vi sjum Lfi aftur skrari htt." (Alex Tan)

"Ef kallar vandri n reynslu og manst a ll reynsla roskar einhvern hulinn kraft innan r, munt vera fullur af lfi og hamingjusamur, sama hversu erfiar astur gtu veri." (John Heywood)

"Ef ttair ig hversu flugar hugsanir nar eru, myndir aldrei hugsa neikva hugsun." (Peace Pilgrim)

"a sem okkur snist vera erfiar raunir, reynast oft vera blessanir dulargervi." (Oscar Wilde)

"Jkvtt hugarfar er a spyrja hvernig hgt er a gera eitthva frekar en a segja a hgt s a gera a." (Bo Bennett)

"Blsnismaur sr erfileika srhverju tkifri; bjartsnismaur sr tkifri srhverjum erfileika." (Winston Churchill)

"a er ltill munur blsnismanni og bjartsnismanni. Bjartsnismaurinn sr kleinuhring; blsnismaurinn sr holu." (Oscar Wilde)

"Bjartsnismaur mun segja r a glasi s hlf fullt; blsnismaurinn a a s hlf tmt; og verkfringurinn a a s helmingi strra en a arf a vera." (NN)

"a er betra a vera bjartsnismaur sem hefur stundum rangt fyrir sr en blsnismaur sem hefur alltaf rtt fyrir sr." (NN)

"Bjartsnismaur er manneskja sem ferast engu fr hvergi til hamingju." (Mark Twain)

"Fyrir sjlfum mr er g bjartsnismaur - a virist vita gagnslaust a vera eitthva anna." (Winston Churchill)

"Venjulegur blantur er um 15 sentmetra langur, me tveggja sentmetra strokleri - a er a segja ef heldur a bjartsnin s dau." (Robert Brault)

"Blsni leiir til veikleika, bjartsni til valds." (William James)

"Kennsla er mesta bjartsnisverki." (Colleen Wilcox)

Tilvsanir ddar af vefsunni ThinkExist.com


Hfst strsta bankarn aldarinnar fyrir nkvmlega sj mnuum og lauk v fyrir tveimur vikum?

essa grein skrifai g fyrir 7 mnuum. hafi g sterka tilfinningu fyrir a eitthva alvarlegt vri a gerast fjrmlaheiminum og grunai a strsta bankarn sgunnar vri gangi - og a a vri svo strt a enginn si a - g byrjai a rannsaka mli upp eigin sptur, og leitai mr upplsinga va um heim me Google a vopni.

Var strsta bankarn aldarinnar frami slandi rtt fyrir pska?

Eru einhverjir a taka mikla fjrmuni t r bnkunum og skipta eim yfir erlendan gjaldmiil, alltof hratt? Ef svo er, gti eins veri komi fyrir slandi og fyrir Argentnu ri 1999, egar fjrfestar httu a treysta argentnska hagkerfinu, tku allan pening r bnkum, skiptu eim yfir dollara og sendu r landi. Argentna var sem sviin jr mrg r eftir.

ri 1994 lenti Mexk hrikalegri niursveiflu, nokku sem g upplifi af eigin raun og skuldir margflduust rfum dgum. Forsendur mlsins voru reknar til verandi forseta Mexk sem var a ljka snu sasta ri forsetastl, en hann dr sr gfurlegar upphir r hagkerfinu, skipti yfir erlenda mynt og flutti til rlands.

Er eitthva samskonar a gerast hr landi undir sofandi augum stjrnvalda, sem eru kannski a horfa of miki t vi egar mikilvgt er a vi ltum aeins eigin barm?

Samkvmt frtt mbl.is segir Dav Oddsson selabankastjri a "hugsanlega hafi einhverjir veri a hafa meiri hrifa gengi krnunnar a undanfrnu en elilegt getur talist".

etta er strfrtt sjlfu sr, a minnsta kosti fyrir mig, v a g hlt a mgulegt vri fyrir fa einstaklinga a leika sr me gengi krnunnar, og tri a vi vrum landi ar sem hlutirnir eru fstum skorum og gegna ekki frumskgarlgmlum, en n hafa hagfringar og sjlfur Selabankastjri fullyrt a a s mgulegt. Athugi: "A a s mgulegt!"

Hvort a mguleikinn hafi veri nttur er anna ml, og hugsanlega sakaml. Einnig m spyrja hversu lengi essi mguleiki hafi veri til staar og hvort a etta s fyrsta skipti sem svona laga hefur hugsanlega veri gert slandi, ea hvort a etta s lkari almennri reglu og bara fattast vegna tknilegra mistaka?

Strivextir hafa veri hkkair um 1.25 prsent og eru v komnir 15%. a er miki mia vi a strivextir hj flestum rum Evrpujum eru um 2%, sem ir a ln vera ekki jafndr fyrir almenning endanum.

g kva a lesa mr til og reyna a frast um hva strivextir a. Svo velti g essu fyrir mr, og rtt fyrir a stundum hafi allt fari hnt komst g loks a essari niurstu:

Samkvmt mnum skilningi ir etta a ef fjrmlastofnanir taka ln fr Selabanka slands veri vextir eim 15%. Er etta gert til ess a koma veg fyrir a fjrmlastofnanir taki essi ln, v a au geta ekki veri anna en hagsst. Segjum samt a fjrmlastofnanir taki essi ln essum kjrum, hva ir a fyrir almenna neytendur landinu. a er ekki um bein hrif a ra, annig a spekingar geta fullyrt a etta hafi engin hrif neytendur.

Aftur mti getur etta veri eins og tveggja sver: ef fjrmlastofnanir voga sr a taka ln essum kjrum er ljst a r vera a f peningana til baka, og hvar annars staar en hj borgurum landsins - ef ekki gegnum fasta vexti, gegnum vertrygginguna, - ar sem a vertryggingar, verblga og strivextir haldast hendur. Ef fjrmlastofnanir taka hins vegar ekki ln essum kjrum, eru r sjlfsagt ekki a endurfjrmagna sig og munu hrif essara strivaxta vera skammvinn, og gengi byrja aftur frjlsu falli, jafnvel innan viku.

Vinsamlegast leirtti mig me tskringum sem venjuleg manneskja skilur fari g me rangt ml.

Dmisaga sem kemur okkur vi:

mbl.isEinhverjir kunna a hafa haft elileg hrif gengi


Hvort ertu me hfui skjunum ea fturnar jrinni?

Til eru tvenns konar manneskjur heiminum. r eiga stugum tkum hvor vi hina. nnur vill fri egar hin vill str. nnur vill gefa egar hin vill eignast. nnur skapar tkifri en hin tekur au.

HINN LJFI HUGUR HINN HARI HUGUR
Lrir af hugsun
(Reglusm og lghlin manneskja)
Lrir af reynslu
(Reglur eru til a brjta r, og lg m brjta komist ekki upp um mann)
Hugsun
(g get hugsa um sama fyrirbri fr 1000 sjnarhornum)
Hrifning
(g vil etta og g vil hitt, og helst aeins meira en allir hinir)
Hugsjnir
(vi urfum a byggja okkur betri heim)
Efnishyggja
(g vil eignast flottari bl, hs og meiri pening en allir hinir)
Bjartsni
(En hva etta er flottur kleinuhringur!)
Blsni
(a er gat helvtis bollunni!)
Tr
(g vil byggja samskipti mn vi arar manneskjur trausti)

Trleysi
(Flk er ffl, a er engum treystandi nema manni sjlfum)

Frjls vilji
(g get kvei hvernig g lifi lfinu og a hefur hrif gildi lfsins)
rlg
(a er sama hva maur gerir, g enda hvort e er grfinni eins og allir hinir)
Einhyggja
(a er gtt a leita einingar essum heimi)
Fjlhyggja
(Heimurinn er og verur alltaf sundraur)
Fer tronar slir
(Fyrst etta virkai fyrir pabba, virkar a lka fyrir mig)

Fer tronar slir
( a pabbi hafi fylgt ftspor fur sns, arf g ekki a gera a sama)

essar plingar eru upprunnar fr heimspekingnum William James, en afar frjlslega skreyttar af undirrituum. g veit a a er ekki hgt a skipta manneskjum svona flokka - en maur getur lrt eitthva v a pla svona hlutum.

  • Er eitthva til essu?
  • Hvorum hpnum tilheyrir ?
  • Hvorum hpnum vilt tilheyra?


Mynd: AllPosters.com

Hvar finnast tkifrin fjrmlakreppunni?

sustu rum hafa bankarnir soga til sn margt af besta vinnuafli landsins. N egar bankarnir eru fallnir hltur etta flk a velta framhaldinu alvarlega fyrir sr. Sumir vilja kannski flja af landi brott enda me g viskiptatengsl rum lndum og eiga ekki miklum vandrum me a f g strf. Arir vilja sjlfsagt halda sig heimaslum.

a m ekki gleyma v a fyrir ofurenslu bankanna, var plss fyrir allt etta flk slandi strfum sem hentai eim. Strfringar voru yfirleitt sttir vi a grafa djpt leyndardma strfrinnar - frekar en leyndardma vsitlunnar, elisfringar hfu ekkert mti v a stunda rannsknir eli heimsins - frekar en eli httunnar, kennarar hfu ekkert mti v a kenna - frekar en a stra frslum einhverju kerfi. etta flk er loksins frjlst njan leik.

Ef a hefur huga, bur eirra gfurlega miki af tkifrum slandi. ll s ekking sem ori hefur til bankaheiminum er ekki a engu orin eins og peningurinn, ekkingin er enn til staar og hn er mun traustari grundvllur en hlutabrf og sjir. Fyrirki og stofnanir vantar svona flk. etta flk hefur bara ekki veri til vitals mean a var djpt sokki bankaheiminn.

a m bja au velkomin heim.

Kannski ir etta a stressi jflaginu taki a hjana, a foreldrar finni tma til a sinna brnum snum, og fjlskyldan veri aftur a undirstu slenskt jflags.

Er eitthva a v?

E.S. Hlusti etta vital sem var Rs 2 morgun:

Morguntvarp Rsar 2

Hjlmar Gslason bjartsnismaur

Mynd: Algiz


Um ru Jns Baldvins Silfri Egils: Er samningur vi Alja gjaldeyrissjin eina lei okkar t r vandanum?

Silfri Egils tti Egill Helgason samtal vi Jn Baldvin Hannibalsson, en Jn heldur v fram a eina skynsama leiin t r krsunni s samningur vi Alja gjaldeyrissjinn. a myndi a a skilyri vru sett stjrnssluna, a brul og agaleysi vri stoppa - og einnig hlt hann a a ddi a slenska jin yri ekki ger byrg fyrir standinu, heldur eir einstaklingar sem grddu hva mest tenslunni. eir yrftu a greia til baka a sem eir hafa teki ()frjlsri hendi.

Verkefni dagsins hltur a vera rannskn v hvort a etta s satt og mgulegt, og finna upplsingar um hvort a etta s ing slks samnings.

Anna jafn mikilvgt verkefni sem m ekki ba me er a rannsaka hva gerist raun og veru, og finna t af hverju a gerist sem gerist, og finna hina seku mlinu (en ekki skudlga sem hengdir eru af dmstlum gtunnar). Tvr leiir til slkrar rannsknar komu fram ttinum: annars vegar s hugmynd a allir sem upplstu um hva gerist raun og veru fengju fyrirfram sakaruppgjf, og hin a f erlenda og hlutlausa aila rannsknina vegna eirrar grarlegu spillingar og hagsmunatengsla sem lama slensk stjrnml. Bar hugmyndirnar er vert a skoa.

Ef ljst er a samningur vi Alja gjaldeyrissjinn er eina leiin til a bjarga komandi kynslum fr viranlegum skuldum nstu ratugina, ea koma veg fyrir a sjlfsti okkar glatist, hltur a vera elileg krafa a allir slendingar standi saman tiltektinni. eir sem standa gegn henni mtti kra sem landrsmenn.

jin ekki a bera byrg einkareknum fyrirtkjum. Ef Alja gjaldeyrissjurinn skilur etta og er sammla essu, og mun taka tillit til jarinnar og hjlpa til vi a stokka upp hrna heima, er augljst a rtta skrefi er a ganga a essum samningum, a a i sjlfsagt a sland urfi a fara nnari samstarf vi arar jir.

Hefur Jn Baldvin rtt fyrir sr?

Hann er fyrrverandi utanrkisrherra og afar frur um essi ml enda me mastersgru hagfri fr Edinborgarhskla. Hann rddi hlutina af skynsemi, og virist hafa s lei t.

Hann vill skipta t bankastjrn Selabankans og fri g rk fyrir snu mli, a stjrnin vri rin trausti bi slandi og aljavettvangi. a stur ess a Selabankinn hafi tapa traustinu su lkast til runnar r harvtugum rsum fr Baugsmnnum, er staan dag einfaldlega s a trausti er horfi. ess vegna vri rtt a skipta um hfn, hvort sem a standi er eim a kenna ea ekki.

Er nnur lei fr?


M g vinsamlegast mtmla mtmlunum gegn Dav Oddssyni?

500 gegn 1 er einelti og ekkert anna. Sama hver hlut, fjldamtmli gegn einni manneskju er rttltanlegt. a m minna a Dav hefur rtt fyrir mikla og sanngjarna gagnrni vara vi v sem gerist, og a me gum fyrirvara. a voru einfaldlega alltof fir sem hlustuu hann.

Hr eru nokkrar hugmyndir um mtmli sem gtu veri heilbrigari:

  • Mtmli gegn slakri stjrnun selabanka
  • Mtmli gegn slakri stjrn Rkisins
  • Mtmli gegn framferi Breta
  • Mtmli gegn slkum vibrgum gegn framferi Breta
  • Mtmli gegn ofureyslu og of mikillar httutku fjrmlafyrirtkja trs
  • Mtmli gegn heimsku
  • Mtmli gegn v a einkavddu einkafyrirtkin sem bankarnir voru, sem fara gjaldrot su byrg hins slenska almennings og framtarkynsla
  • Mtmli gegn blsni
  • Mtmli gegn mtmlum

Astandendur essara "mtmla" mega skammast sn. g mtmli eirra mtmlum, en ekki eim sjlfum sem manneskjunum.

ar liggur munurinn.

Srstaklega vil g taka fram a g er ekki sjlfstismaur, etta finnst mr einfaldlega andstyggileg afr a einstaklingi.


mbl.is Mtmla Dav Oddssyni
Tilkynna um vieigandi tengingu vi frtt

rj hjl undir blnum - og fram skrltir m(G)eir


sland er jeppi me rj farega og einn blstjra. a springur einu dekki, en blstjrinn er svolti rjskur rtt eins og gmlu lagi mars Ragnarssonar, og svo springur v nsta en blstjrinn heldur samt fram og rija dekki springur, en fram hktir hann .

Jeppinn lenti ti .

Faregarnir rr urfa a gera upp vi sig hvort eir tli a drfa sig t r blnum og upp urrt land ea leggja blstjrann einelti fyrir a koma eim etta klandur. Blstjrinn situr sem fastast og splar ti nni mean hann svarar fyrir sig a kominn s tmi til a gera eitthva mlunum.

Hva flki a gera?

a a sitja sem fastast og mtmla, ea gera eitthva mlunum?

Agerartlun 1: Mtmla. Mtmla. Mtmla. Vonast til a blstjrinn skipti um skoun.

Agerartlun 2: Drfa sig t r jeppanum, koma sr upp urrt land og bjarga blstjranum sem enn rjskast vi jeppanum, ea skilja hann eftir ti miju fljti.

g er lngu kominn t r jeppanum og upp urrt land. Satt best a segja er g a leita eftir hjlp til a koma blstjranum skjl.

Hva um ig?

Hvar ert ?

Mynd: Wikipedia.org


g vil sna forseta slands og slensku jinni stuning. Hva um ig?

713cb622679fcdb

Forseti slands, herra lafur Ragnar Grmsson, heimstti vinnusta minn dag samt forsetafrnni og skai eftir a starfsmenn fyrirtki sem stendur svo vel og er enn skn rtt fyrir fjrmlakreppu slandi, styji vi baki samlndum snum me llum eim rum sem okkur kemur til hugar.

g er starinn a taka essari skorun forsetans af fullri alvru og gera mitt besta til a koma barttuhug eim og bjartsni sem vi Marel bum yfir essum erfiu tmum.

a er satt a vi sem bum slandi urfum a standa saman. Vi urfum a standa saman gegn gnum sem a okkur steja og koma veg fyrir a okkar eigin veikleikar veri okkur a tjni.

Vi verum a ekkja a sem er gott og verskulda, og berjast fyrir v a hver einasta sla essu landi fi a njta sn og hljti verskuldu tkifri.

Miklar breytingar eins og tt hafa sr sta jflaginu me hruni bankanna m tlka sem hrmungar, en r m lka tlka sem tkifri til a gera ga hluti.

g hef ekki sagt mrgum fr v, en fyrir nokkrum rum gjreyilagi fellibylur fyrirtki sem vi eiginkona mn hfum stofna Mexk. egar fellibylnum hafi slota bankai ngranni minn upp og rtti mr sveju. a var ekkert sjlfsagara en a verja llum eim degi langt fram kvld a hggva trn sem lgu yfir gturnar. Slk samstaa er eitthva sem vi urfum dag.

g hvet alla sem geta a segja fr hvernig eim hefur tekist a sigrast erfileikum, sgur sem segja okkur af hverju vi erum ll mikilvg, af hverju ert heima egar ert slandi, af hverju berst fram a mti blsi.


Nsta sa

Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband